پرینت  ارسال به   مشخصات
تعداد بازدید : 2527
 

چهل حدیث خوب و بد

1

خوب و بد

۱


۱

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اَلْعِلْمُ رَأسُ الْخَيْرِ كُلِّهِ، وَ الْجَهْلُ رَأسُ الشَّرِّ كُلِّهِ ؛(۱)

دانايى سرآمد همه خوبى‏ها و نادانى سرآمد همه بدى‏هاست.


بحارالأنوار، ج۷۷، ص ۱۷۵، ح ۹ .


۲

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

تَكَلَّفُوا فِعْلَ الْخَيْرِ وَ جاهِدوا نُفوسَكُمْ عَلَيْهِ، فَاِنَّ الشَّرَّ مَطْبوعٌ عَلَيْهِ الاِنْسانُ؛(۱)
در كار خير، خود را به زحمت اندازيد و در اين راه با هوا و هوس خود مبارزه كنيد، زيرا طبيعت انسان به بدى تمايل دارد.


۱ تنبيه الخواطر، ج ۲، ص ۱۲۰ .


۳

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

لا ضَرَرَ وَ لا اِضْرارَ فِى الاِْسْلامِ، فَالاِسْلامُ يَزيدُ الْمُسْلِمَ خَيْرا وَ لا يَزيدُهُ شَرّا؛(۱)

در اسلام هيچ ضررى نيست و ضرر زدن به ديگران نيز ممنوع است، پس اسلام به مسلمان خير مى‏رساند و شر نمى‏رساند.


الفقيه، ج ۴، ص ۳۳۴، ح ۵۷۱۸.

(۵)


۴

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

صِفَةُ الْعاقِلِ اَنْ يَحْلُمَ عَمَّنْ جَهِلَ عَلَيْهِ وَ يَتَجاوَزَ عَمَّنْ ظَلَمَهُ وَ يَتواضَعَ لِمَنْ هُوَ دونَهُ وَ يُسابِقَ مَنْ فَوقَهُ فى طَلَبِ البِرِّ وَ اِذا اَرادَ اَنْ يَتَكَلَّمَ تَدَبَّرَ فَاِنْ كانَ خَيْرا تَكَلَّمَ فَغَنِمَ وَ اِنْ كانَ شرّا سَكَتَ فَسَلِمَ وَ اِذا عَرَضَتْ لَهُ فِتْنَةٌ اِستَعصَمَ بِاللّهِ وَ اَمْسَكَ يَدَهُ وَ لِسانَهُ وَ اِذا رَاْى فَضيلَةً اِنتَهَزَ بِها لا يُفارِقُهُ الحَياءُ وَ لا يَبْدو مِنْهُ الْحِرْصُ فَتِلْكَ عَشْرُ خِصالٍ يُعْرَفُ بِهَا الْعاقِلُ؛(۱)


۱ تحف العقول، ص ۲۸.


۵

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

ويژگى عاقل اين است كه در برابر رفتار جاهلانه بردبارى كند، از كسى كه به او ظلم كرده درگذرد، در برابر زير دست خود متواضع باشد، با بالا دست خود در طلب نيكى رقابت كند، هرگاه بخواهد سخن بگويد بينديشد، اگر خوب بود بگويد و سود برد و اگر بد بود سكوت كند و سالم ماند، هرگاه با فتنه‏اى روبه‏رو شود به خدا پناه برد، دست و زبان خود را نگاه دارد، هرگاه فضيلتى ببيند آن را غنيمت شمارد، شرم و حيا از او جدا نشود و حريص نباشد، اينها ده خصلت‏اند كه عاقل با آنها شناخته مى‏شود.


۶

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اِذا بَلَغَ الرَّجُلُ اَرْبَعينَ سَنَةً وَ لَمْ يَغْلِبْ خَيْرُهُ شَرَّهُ قَبَّلَ الشَّيطانُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ قالَ: هذا وَجْهٌ لا يُفْلِحُ؛(۱)

هرگاه انسان چهل ساله شود و خوبيش بيشتر از بديش نشود، شيطان بر پيشانى او بوسه مى‏زند و مى‏گويد: اين چهره‏اى است كه روى رستگارى را نمى‏بيند.


۱ مشكاة الأنوار، ص ۲۹۵ .


۷

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اَلْخَيْرُ عادَةٌ وَ الشَّرُّ لَجاجَةٌ؛(۱)

خوبى عادت است و بدى لجاجت.


۱ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۸۰ ، ح ۲۲۱.


۸

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اَلا اِنَّ شَرَّ الشَّرِّ شِرارُ الْعُلَماءِ وَ اِنَّ خَيْرَ الخَيْرِ خيارُ الْعُلَماءِ؛(۱)

بدانيد كه بدترين بدها، علماى بدند و بهترين خوبان علماى خوبند.


۱ منية المريد، ص ۱۳۷.


۹

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اِنَّ اَحْسَنَ الْحَديثِ كِتابُ اللّه‏ِ وَ خَيْرَ الْهُدى هُدى مُحَمَّدٍ صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله وَ شَرَّ الاُْمورِ مُحْدَثاتُها؛(۱)

بهترين سخن، كتاب خدا و بهترين روش، روش پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله و بدترين امور بدعت‏هاست (پديده‏هاى مخالف دين).


۱ بحارالأنوار، ج ۷۷، ص ۱۲۲، ح ۲۳ .


۱۰

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

مَنْ قالَ: اِنّى خَيْرُ النّاسِ فَهُوَ مِنْ شَرِّ النّاسِ وَ مَنْ قالَ: اِنّى فِى الْجَنَّةِ فَهُوَ فِى النّارِ؛(۱)

هر كس بگويد: من از همه مردم بهترم، او بدترين مردم است و هر كس بگويد: من بهشتى هستم، او جهنمى است.


۱ النوادر للراوندى، ص ۱۰۷.


۱۱

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اِذا ماتَ اَحَدُكُمْ فَقَدْ قامَتْ قيامَتُهُ، يَرى ما لَهُ مِنْ خَيْرٍ وَ شَرٍّ؛(۱)

هرگاه يكى از شما بميرد، قيامتش برپا مى‏شود و خوبى‏ها و بدى‏هاى خود را مى‏بيند.


۱ كنزالعمّال، ح ۴۲۱۲۳ .


۱۲

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

خَيْرُ القُلوبِ اَوعاها لِلخَيْرِ وَ شَرُّ القُلوبِ اَوعاها لِلشَّرِّ، فَاَعلَى القَلبِ الَّذى يَعِى الخَيْرَ مَمْلُوٌّ مِنَ الْخَيْرِ اِن نَطَقَ نَطَقَ مَأجورا و اِنْ اَنْصَتَ اَنْصَتَ مَأجورا؛(۱)

بهترين قلب‏ها، قلبى است كه ظرفيت بيشترى براى خوبى دارد و بدترين قلب‏ها، قلبى است كه ظرفيت بيشترى براى بدى دارد، پس عالى‏ترين قلب، قلبى است كه خوبى را در خود دارد و لبريز از خوبى است. اگر سخن بگويد، سخنش در خور پاداش است و اگر سكوت كند، سكوتش درخور پاداش است.


۱ جعفريات، ص ۱۶۸ .


۱۳

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

خَيْرُ ما اُعْطىَ الرَّجُلُ الْمُؤْمِنُ خُلْقٌ حَسَنٌ وَ شَرُّ ما اُعْطِىَ الرَّجُلُ قَلْبُ سوءٍ فى صورَةٍ حَسَنَةٍ؛(۱)

بهترين چيزى كه به مؤمن داده شده خوش اخلاقى و بدترين چيزى كه به انسان داده شده دلى بد در چهره‏اى زيباست.


۱ كنزالعمّال، ح ۵۱۷۰ .


۱۴

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اَلا اِنَّ خَيْرَ عِبادِ اللّه‏ِ التَّقىُّ النَّقىُّ الخَفىُّ وَ اِنَّ شَرَّ عِبادِ اللّه‏ِ المُشارُ اِلَيْهِ بِالاَصابِعِ؛(۱)

آگاه باشيد، بدرستى كه بهترين بندگان خدا كسى است كه با تقوا، پاك و گمنام باشد و بدترين بندگان خدا كسى است كه انگشت نما باشد.


۱ بحارالأنوار، ج ۷۰، ص ۱۱۱، ح ۱۲ .


۱۵

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

ما اَسَرَّ عَبْدٌ سَريرَةً اِلاّ اَلْبَسَهُ اللّه‏ُ رِداءَها اِنْ خَيْرا فَخَيْرٌ وَ اِنْ شَرّا فَشَرٌّ؛(۱)

هيچ كس نيتى را در دل پنهان نمى‏كند، مگر اينكه خداوند آن نيت را (در رفتار و كردار او) همانند لباس ظاهر مى‏كند، با نيت خوب ظاهر خوب و با نيت بد ظاهر بد خواهد داشت.


۱ كنزالعمّال، ح ۵۲۷۵ .


پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

دَعْ ما يُريبُكَ اِلى ما لا يُريبُكَ، فَاِنَّ الخَيْرَ طُمَأْنينَةٌ وَ الشَّرَّ ريبَةٌ؛(۱)

آنچه تو را به شك و ترديد مى‏اندازد رها كن و به سراغ آنچه تو را به شك و ترديد نمى‏اندازد برو؛ زيرا خوبى مايه آرامش و بدى مايه تشويش و دودلى است.


۱ كنزالعمّال، ح ۷۳۰۸ .


۱۷

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

نيَّةُ الْمُؤمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ وَ نيَّةُ الْكافِرِ شَرُّ مِنْ عَمَلِهِ وَ كُلُّ عامِلٍ يَعْمَلُ عَلى نيَّتِهِ؛(۱)

نيت مؤمن بهتر از عمل او، و نيت كافر بدتر از عمل اوست و هر كس مطابق نيت خود عمل مى‏كند.


۱ كافى، ج ۲، ص ۸۴ ، ح ۲.


۱۸

پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :

اِنَّ اَسْرَعَ الْخَيْرِ ثَوابا البِرُّ وَ اِنَّ اَسْرَعَ الشَّرِّ عِقابا البَغْىُ؛(۱)

پاداش نيكوكارى زودتر از هر كار خوب ديگرى مى‏رسد و كيفر ستم و تجاوز زودتر از هر كار بد ديگرى گريبان مى‏گيرد.


۱ خصال، ص ۱۱۰، ح ۸۱ .


۱۹

امام على عليه‏السلام :

جَليسُ الْخَيْرِ نِعْمَةٌ، جَليسُ الشَّرِّ نِقْمَةٌ؛(۱)

همنشين خوب نعمت و همنشين بد، بلا و مصيبت است.


۱ غررالحكم، ح۴۷۱۹ و ۴۷۲۰.


۲۰

امام على عليه‏السلام :

ما خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ النّارُ و ما شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الجَنَّةُ وَ كُلُّ نَعيمٍ دونَ الْجَنَّةِ فَهُوَ مَحْقورٌ وَ كُلُّ بَلا ءٍ دونَ النّارِ عافيَةٌ؛(۱)

خيرى كه به دنبال آن آتش باشد، خير نيست و شرى كه به دنبال آن بهشت باشد، شر نيست. هر نعمتى جز بهشت ناچيز است و هر بلايى جز آتش، سلامتى.


۱ نهج البلاغه، حكمت ۳۸۷ .


۲۱

امام على عليه‏السلام :

مَنْ لَبِسَ الْخَيْرَ تَعَرّى مِنَ الشَّرِّ؛(۱)

هر كس جامه «خوبى» به تن كند از «بدى» برهنه مى‏گردد.


۱ غررالحكم، ح ۸۰۸۵ .

موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث شهر حدیث دانشگاه قرآن و حدیث پایگاه جامع کنگره های مؤسسه دارالحدیث پردیس تهران (دانشگاه قرآن و حدیث) مرکز آموزش الکترونیک (دانشگاه قرآن و حدیث) پایگاه اطلاع رسانی کتابخانه های ایران انتشارات دارالحدیث