استاد حوزه علمیه گفت: حضرت زهرا(س) در روزگاری که جریانی برای تسلط بر اذهان مردم پایه‌گذاری می‌شد، با تبیین و استدلال در این غبار فتنه به میدان آمد، اما اخلاق و ادب را رها نکرد. ایشان فدک را به‌مثابه سنگری برای دفاع از ولایت مطالبه کرد. امروز که دشمن جنگ نرم را پیش می‌برد، جهاد تبیین همان وظیفه‌ای است که حضرت زهرا(س) آن را بنا نهاد.
در طول تاریخ، همواره یکی از مهم‌ترین میدان‌های مبارزه میان حق و باطل، میدان روشنگری و حقیقت‌گویی بوده است؛ میدانی که در آن، گاهی یک کلام آگاهانه، یک خطبه روشنگر و یک موضع‌گیری به‌موقع، می‌تواند مسیر تاریخ را تغییر دهد. جهاد تبیین، یعنی جهاد در راه روشن کردن حقیقت، مقابله با تحریف واقعیت‌ها و آگاه ساختن جامعه در برابر فتنه‌ها و شبهات.
هنگامی که از جهاد تبیین سخن می‌گوییم، یکی از برجسته‌ترین الگوهای تاریخی ما، حضرت فاطمه زهرا(س) است؛ بانویی که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، در شرایطی دشوار و سرشار از ابهام و انحراف، سکوت را جایز ندانست و با بصیرت، شجاعت و استدلال، به تبیین حقیقت پرداخت. خطبه فدکیه ایشان تنها دفاع از یک حق شخصی نبود، بلکه تلاشی عمیق برای بیدار کردن جامعه، یادآوری جایگاه امامت و ولایت و هشدار نسبت به پیامدهای فاصله گرفتن از مسیر هدایت بود.
حضرت زهرا(س) به ما آموختند که در برابر تحریف حقیقت، بی‌تفاوت نباشیم؛ در برابر انحراف، سکوت نکنیم و در زمانه‌ای که حق و باطل در هم آمیخته می‌شوند، با آگاهی، بصیرت و شجاعت، چراغ حقیقت را روشن نگه داریم.
در همین راستا خبرنگار ایکنا به گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سعید صلح‌میرزایی استاد حوزه علمیه و نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری پرداخت که مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانیم:
جهاد تبیین در اندیشه اسلامی چه جایگاهی دارد و سیره حضرت زهرا(س) چه الگویی برای تبیین حقایق، مقابله با انحرافات فکری و روشنگری در جامعه ارائه می‌دهد؟
رهبر معظم انقلاب همیشه در سخنان‌شان اشاره داشتند که اساس روش اسلامی، تبیین است، یعنی روشن کردن و پرده برداشتن از واقعیتی که ذیل غبار فتنه یا جنگ روانی پنهان شده است. قرآن کریم می‌فرماید: «وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ؛ و [ياد كن] هنگامى را كه خداوند از كسانى كه به آنان كتاب داده شده پيمان گرفت كه حتما بايد آن را [به وضوح] براى مردم بيان نماييد و كتمانش مكنيد.»، (سوره آل عمران/آیه ۱۸۷) یعنی قرآن را فرستادیم تا برای مردم بیان کنی. گاهی جهالت ما روی آیات قرآن پرده می‌اندازد. خوارج در جنگ صفین به امام علی(ع) گفتند: «لا حُكْمَ إِلَّا لِلَّهِ؛ حکم و فرمان، تنها از آنِ خداست». حضرت فرمود: بله، حرف شما از آیه قرآن است، ولی «كَلِمَةُ حَقٍّ يُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ؛ این سخن حقى است كه معنى باطلى از آن اراده شده است.» فقط خدا باید حکومت کند، اما خدا که خودش روی زمین نمی‌آید؛ قانون خدا را باید کسی که از طرف او مأمور است اجرا کند.
حتی منافقین خلق نیز جلسات قرآن دارند و از آن سوءاستفاده می‌کنند. کار انبیا هم تبیین بوده، حضرت نوح ذهن مردم را روشن می‌کرد، چون کار ابلیس به هم ریختن محاسبات ذهنی است.
مقام معظم رهبری در ۵ مهر ۱۴۰۰ واژه جهاد را به کار بردند. در قرآن جهاد کاری سخت و در مقابل اقدام دشمن است. کار علمی برای خنثی کردن دشمن، جهاد علمی است، همچنین مقابله با حمله نظامی، جهاد نظامی؛ مقابله با حمله اقتصادی، جهاد اقتصادی و انفاق مال، جهاد مالی است. «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ؛ كسانى كه ايمان آورده و هجرت كردهاند و در راه خدا با مال و جان خود جهاد نمودهاند».(سوره انفال/ آیه ۷۲) پس جهاد تبیین جایی است که حمله ضدتبیینی به ما شده است.
حضرت زهرا(س) جریانی را می‌بیند که می‌خواهد بر اذهان مردم تسلط پیدا کند. مقام معظم رهبری در دیدار مداحان در سال ۱۳۹۹ فرمودند: «ببینید حضرت زهرا(س) چگونه به میدان آمد و تبیین و استدلال کرد، اما اخلاق و ادب را رها نکرد. حضرت زهرا(س) صرفاً برای غصب ولایت به میدان نیامد؛ یک انحرافی پایه‌گذاری می‌شد و او آن آینده را می‌دید. این اثر متأسفانه به خاطر همراهی نکردن امت گذاشته شد.»
در کتاب «الصحیح من سیرة امیرالمومنین» علامه عاملی آمده است: «بعد از سقیفه نقشه ترور امام علی(ع) را کشیدند؛ خالد بالای سر حضرت با شمشیر رفت، حضرت شمشیر را طوق گردنش کرد و کسی نتوانست باز کند. سعد بن عباده، رهبر انصار را که جلسه سقیفه را پایه‌گذاری کرد، تیر زدند و کشتند و گفتند جنّیان او را کشتند. حضرت زهرا(س) می‌دید اگر اینها بر مسند بنشینند مثل پادشاهان رفتار می‌کنند و رفتار نبوی فراموش می‌شود.» در فدک اولین روایت جعلی را خلیفه اول ساخت: «ما پیامبران ارث نمی‌گذاریم. حضرت فرمود: پس چگونه سلیمان از داود ارث برد؟»
اقدامات تحریفی خلفا چه تأثیری بر معارف دینی، عدالت اجتماعی و شکل‌گیری انحرافات و منازعات در جامعه اسلامی گذاشت و حضرت زهرا(س) چگونه با این انحرافات مقابله کرد؟
یکی از اقدامات تحریفی منع نقل روایات و منع تفسیر قرآن است. از سال ۱۲ تا ۱۰۰ هجری نوشتن روایات پیامبر(ص) ممنوع بود. ابوحنیفه گفت جز هفده روایت صحیح پیدا نکردم؛ به همین خاطر قیاس را باب کرد. اولین کتاب‌های حدیثی در قرن دوم نوشته شد. قرآن پیامبر(ص) با تفسیر همراه بود: وقتی آیه‌ای نازل می‌شد، پیامبر(ص) آن را تبیین می‌کرد و می‌گفت بنویسید این درباره بنی‌امیه است، این درباره فاطمه، آیه نور درباره امیرالمؤمنین(ع) است. کاری که خلیفه اول و دوم کردند حذف تفسیر بود. امیرالمؤمنین(ع) قرآنی که با تفسیر نوشته بود جمع‌آوری می‌کرد و به خاطر آن بیرون نمی‌آمد.
ثمره فتوحات بدون معارف قرآن، خوارج شد؛ فدک صرفاً یک باغ نبود. هارون به امام کاظم(ع) گفت «می‌خواهم فدک را برگردانم. حضرت فرمود: اگر محدوده‌اش را روشن کنم برنمی‌گردانی. گفت می‌دهم. حضرت مرزها را شمرد: شرق تا افغانستان و پاکستان، غرب تا اسپانیا، جنوب تا جزیره‌العرب و آفریقا، شمال تا سیبری و ارمنستان. هارون گفت هیچ چیزی برای من نگذاشتی. امام فرمود: فدک این است.» حضرت زهرا(س) برای منبع مالی بنی‌هاشم نجنگید، بلکه برای دفاع از ولایت بود.
جنگ‌های تحمیلی بر امام علی(ع) ریشه در اقدامات خلفای قبلی داشت که شامل جنگ خوارج از منع تعلیم معارف و تفسیر قرآن و جنگ جمل از تبعیض طبقاتی بود. در کتاب «دو امام مجاهد» رهبر انقلاب آمده: «جامعه پیامبر بی‌طبقه بود، نه نبودن فقیر و غنی، بلکه نبودن امتیاز بر اساس نسب.»
خلیفه دوم بعد از فتح ایران دیوان اشرافیت را دید و همان را در جهان اسلام پیاده کرد و اختلاف طبقاتی ساخت. در زمان عثمان، ثروت عبدالرحمن بن عوف را با تبر طلا تقسیم کردند، آنقدر که خلیفه پشت طلاها دیده نمی‌شد؛ زبیر و عایشه نیز همینطور.
امام علی(ع) فرمود «همه مساوی هستند؛ اگر بیت‌المال را مهریه زن‌هایتان کرده‌اید باید پس بگیرید.» جنگ جمل زاییده همین ناعدالتی بود. جنگ صفین هم از زمان خلیفه دوم که یزید بن ابوسفیان حاکم شام شد و خلیفه سوم هم بنی‌امیه را حاکم کرد. بعدها پیرمردان شامی قسم خوردند فکر نمی‌کردیم جز معاویه و خاندانش برای پیامبر(ص)، اهل‌بیتی باشد.
حضرت زهرا(س) چگونه با نگاه به آینده از انحرافات جامعه اسلامی روشنگری کرد و جهاد تبیین در شرایط امروز، به‌ویژه در عرصه فضای مجازی، چه الزامات و اقتضائاتی دارد؟
حضرت زهرا(س) هنگامیکه برای دفاع از ولایت به مسجد می‌آید، پنجاه سال بعد حتی شهادت اباعبدالله(ع) و همه ستم‌ها بر اهل بیت(ع) را می‌دید؛ حضرت مهدی(عج) فرمودند «إنَّ لِي في إبنَةِ رَسولِ اللّه اُسوَةٌ حَسَنةٌ» پس در می‌یابیم که حضرت زهرا(س) الگوی امام زمان(عج)است.
مقام معظم رهبری در ۵ مهر ۱۴۰۰ فرمودند: «هر کدام از شما [جوانان] به عنوان یک وظیفه، مثل یک چراغی، مثل یک نوری پیرامون خودتان را روشن کنید. امروز خوشبختانه میدان باز است برای انتشار افکار. این فضای عمومی در کنار مشکلاتی که ممکن است به وجود بیاورد، برکات بزرگی هم دارد؛ می‌توانید افکار درست را، افکار صحیح را منتشر کنید، پاسخ به اشکالات را، پاسخ به ابهام‌آفرینی‌ها را در این فضا با استفاده از این امکان منتشر کنید و می‌توانید در این زمینه به معنای واقعی کلمه جهاد کنید.»
مقام معظم رهبری در سال ۹۴ در دیدار کارکنان صداوسیما فرمودند: «جنگ نرمی آغاز شده، گذشته طاغوت را بزک می‌کنند، رضاشاه ظالم و مالدوست را قهرمان ایران معرفی می‌کنند؛ محمدرضای نجس اخلاقی را تطهیر می‌کنند؛ هویدا را که در چهارده سال نخست‌وزیری فساد را پایه گذاشت، تطهیر می‌کنند.» مقام معظم رهبری در این سخنان سه محور اساسی را فرمودند. نخست اینکه گذشته را بزک می‌کنند و مراقب باشید. دوم اینکه حال را فاجعه‌بار نشان می‌دهند. دشمن می‌خواهد وضعیت را فاجعه‌بار نشان دهد تا مردم ناامید شوند که در اینجا جهاد تبیین مهم است.
سوم این بود که آینده را سیاه نشان می‌دهند. اگر شیعه حضرت زهراییم باید آینده و بلندای تاریخ را ببینیم و با صبر انقلابی، آینده روشن را بسازیم. ما حضرت زهرا(س) و امام زمان(عج) را داریم. اگر نبودند باید می‌ترسیدیم.
خداوند در آیه ۱۷۰ سوره مبارکه «آل عمران» می‌فرماید: «فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ؛ به آنچه خدا از فضل خود به آنان داده است شادمانند و براى كسانى كه از پى ايشانند و هنوز به آنان نپيوستهاند شادى مى‌كنند كه نه بيمى بر ايشان است و نه اندوهگين مى‌شوند.» پیام شهیدان این است که نترسید؛ کمی صبر کنید، تاریخ را نجات‌یافته می‌بینید.
