جانمایی مسجد الاقصی در تراث حدیثی امامیه

نشریه : علوم حدیث

نویسنده : پديدآورنده : امیر رضا توکلی
پديدآورنده : مصطفی قناعتگر
پديدآورنده : عباس مفید

چکیده :

این نوشتار، با بررسی میراث حدیثی امامیه، نشان می‌دهد که روایت‌های مرتبط با مسجدالاقصی، میان دو خوانش قرائت آسمانی و زمینی در نوسان‌اند. تحلیل اسنادی و منبع‌شناسی حاکی است که روایت‌های خوانش زمینی، از حیث وثاقت و ریشه‌مندی در سنت متقن امامیه، دست بالا را دارند. در سوی مقابل، روایاتی که زمینی‌بودن مسجد‌الاقصی را نفی می‌کنند، با چالش‌هایی مواجه هستند. برپایهیۀ این سنجش، انگاره‌یۀ برخی مستشرقان مبنی بر آسمانی‌پنداری مطلق در اندیشه‌یۀ امامیه، فاقدِ وجاهتِ درون‌روایی است. در پایان، نگارندگان با اتکا به ساختار غیرخطی معراج نبوی، مسجدالاقصی را ایستگاهی میانی در سیر اسراء نبوی می‌خوانند؛ برداشتی که هم در متون امامیه ریشه دارد و هم در سنت اهل‌سنت، تأییداتی روشن می‌یابد. این جمع‌بندی، امکانی فراهم می‌سازد تا هر دو دسته از روایات ـ آسمانی و زمینی ـ در منظومه‌ای واحد، معنا شوند و جایگاه خود را بازیابند.