مستقل از اين منظر انجام نگرفته است و بدين ترتيب، پرداختن به اين موضوع، اهميت مىيابد.
مفهوم جمعيت و جمعيت شناسى
واژه جمعيت در اصطلاح جمعيتشناسان، به اجتماعى از افراد مقيم در يك مكان اطلاق مىشود، اعم از اين كه اقامتشان مستمر باشد يا موقّت. در جمعيتشناسى، منظور از جمعيت، تجمّعى است از افرادى كه در يك منطقه زيست مىكنند. جمعيتشناسى، علمى است كه ابعاد، شمار، ساختار، ويژگىها و تحوّل جمعيتها را اصولاً با روش كمّى و رياضى بررسى مىكند و امكان آگاهى و تحليل كيفى جمعيت را فراهم مىسازد. جمعيت، قلمرو وسيعى در زمان و مكان و مباحث اجتماعى، اقتصادى و علمى دارد. ۱
در حقيقت، جمعيتشناسى در بر گيرنده مطالعه علمى اندازه، توزيع جغرافيايى، تركيب جمعيتها و چگونگى تغيير اين عوامل در طى زمان است. ۲
بنا بر اين بر اساس توضيحات ياد شده، بررسى پراكندگى جغرافياى جمعيتى شيعيان بر اساس نقض، از موضوعات مهمّى است كه در شناخت گستره پراكندگى شيعيان، و ساختار و تحوّل جمعيتى آنان حائز اهميّت است.
سير تشيّع و خاندانهاى حكومتگر ايران
در طول تاريخ، وجود سلسلههاى مستقل و متعصّب غير شيعى در ايران، سدّى بر سر راه رشد تشيّع بود. حكومتهاى اوّليه اسلامى در ايران، صرفنظر از مواضع جزئى در مقاطع كوتاه، عمدتاً بر تسنّن اصرار داشتند و در مقابل، حكومت آل بويه در فاصله بيش از يكصد سال، كمكى براى پيشرفت تشيّع بود. بعد از آن، در عصر سلجوقيان، دو رويكرد نسبت به شيعيان وجود داشت: رويكرد اوّل، به دوران آغازين حكومت سلجوقيان مربوط است كه همراه با خصومت و آزار بود و رويكرد دوم، همزمان با
1.مبانى جمعيتشناسى، ص ۳.
2.درآمدى بر مطالعات جمعيتى، ص ۱.
