آیین بندگی در کلام علوی

شرحی بر آخرین وصایای مولی‌الموحدین امیرالمؤمنین علیه‌السلام

کتاب «آیین بندگی در کلام علوی» نگرشی در آخرین وصایای مولی‌الموحدین امیرالمؤمنین(ع) است که به تشریح آخرین وصیتنامه حضرت علی(ع) می‌پردازد.

مجموعه گردآوری شده از جلسات سخنرانی مؤلف در ایام شهادت حضرت امیرالمومنین علیه السلام، در تفسیر و تبیین ابعاد مختلف آخرین وصیت های امام المتقین علیه السلام،‌که پس از تحقیق و پژوهش در منابع آن، و شرح بیشتر بعضی فرازها به صورت کتاب تدوین شده است.

این کتاب تلاش دارد تا مانند غواصی به دریای ژرف کلام امام علیه‌السلام وارد شده و در حد امکان در جهت شناخت و کشف بیشتر مفاهیم آن کوشش کند.

کتاب «آیین بندگی در کلام علوی» شامل دو بخش است که بخش اول چهار فصل دارد که به ترتیب عنوان‌های آن عبارت است از :

«تأملی کوتاه در شخصیت امیرالمؤمنین علی(ع)»، «اهمیت وصیت از نگاه اسلام»، «وصیت امیرالمؤمنین(ع) در کتب احادیث» و «سخنی با قصاص کنندگان».

بخش دوم این کتاب هجده فصل دارد که نگارنده تلاش دارد تا در هر جمله و اشاره حضرت امیر(ع) غور کند و با استفاده از آیات و روایات از پیامبر(ص) و ائمه(ع) به شرح و بسط نکته ذکر شده بپردازد.

در ابتدای کتاب، تقريظ استاد دكتر احمد مهدوي دامغاني؛ پیش از مقدمه‌ي مولّف؛ آمده است.

کتاب دارای كتاب نامه؛ فهرست آيات و فهرست روايات است.

بخشی از مقدمه مؤلف:

و در این مقام باید توجه داشت که وصیت مذکور متوجه به جمیع افراد اُمت اسلامی است چنانچه که خود تصریح می فرماید: «ومن بلغه کتابی».

ابتدا وصیت را به اظهار شهادتین و امر به تقوای الهی آغاز فرموده، و سرّش این است که آنچه موجب سعادت ابدی هر بشری است، دو پایه و اساس آن ایمان و عمل صالح است، و بر هر مومن لازم است که دایماً و در جمیع حالات تحفّظ بر این دو رکن اساسی نماید.

لذا در آیات متعددی از قرآن کریم فوز به نِعَم اُخروی که غایت آمال المومنین است، اناطه شده بر تحقق این دو رکن رکین، و حقیقت تقوا محقق نمی شود مگر به اتیان واجبات و ترک محرمات که گرچه بر لسان آسان ولی در عمل در غایت صعوبت است.

و در مرحله ی بعد امر به صلاح ذات البین و رعایت صله ی رحم فرموده، و این ناشی از کمال اهمیت این امر است، و بعد حضرت توصیه فرموده به مواردی از لزوم رعایت حال یتامی، و توجه به قرآن کریم، و رعایت حال همسایگان، و نیز حج بیت الله الحرام، و اتیان صلاه و زکاه و صوم ماه رمضان، و رعایت فقرا و مساکین، و لزوم جهاد که به اموال و اَنفس و اَلسنه، و توجه به ذرّیه ی رسول اکرم(ص)، و لزوم رعایت احوال آن دسته از صحابه ی رسول مکرّم(ص) که احداث حدثی نکرده باشند، کنایه از این که از طریقِ آن حضرت تخطّی ننموده باشند نه جمیع صحابه، و در عین حال اشاره فرموده که آن گروه آخر مورد لعن آن حضرت واقع شده اند، و سایر اموری که آن حضرت با توجه به درجات اهمیت یکی بعد از دیگری بیان فرموده اند.

فهرست مطالب:

تقریظ

مقدمه ی مولّف

پیشگفتار

فصل اول

تامّلی کوتاه در شخصیّت امیرالمومنین علی(ع)

تامّلی کوتاه در شخصیّت امیرالمومنین علی

مقام امیرالمومنین(ع) در آیات قرآن

شخصیّت امیرالمومنین(ع)در کلام پیامبر(ص)

حدیث غدیر

امام مبین

جایگاه امیرالمومنین(ع) در کلام خود آن حضرت

امیرالمومنین(ع) از دیدگاه اهل سنّت

فصل دوم

اهمیّت وصیت از نگاه اسلام

وصیت در لغت و اصطلاح

- اهمیت وصیت در مسایل مالی از دیدگاه قرآن و نگاه روایات

آثار وصیت

- وصیت در مسایل اخلاقی از لسان قرآن و عترت

فصل سوم

وصیت امیرالمومنین(ع) در کتب احادیث

مخاطبان امیرالمومنین(ع) به هنگام وصیت

فصل چهارم

سخنی با قصاص کنندگان

مساله ی ولایت بعد از امیرالمومنین

جایگاه قتل نفس در اسلام

حکم قتل نفس در احکام اسلام

حقوق بازماندگان مقتول در احکام اسلامی

متن کامل وصیت به همراه ترجمه

آغاز وصیت

بخش دوم

فصل اول

ذکر و یاد خداوند در کلام امیرالمومنین(ع)

اهمیّت نام خداوند در آغاز کارها

اقرار به شهادتین در ابتدای وصیت

فصل دوم

وصیت به تقوا و سرانجامی همراه با تسلیم در کلام امیرالمومنین(ع)

وصیت به تقوا در کلام امیرالمومنین(ع)

حقیقت تقوا

اهمیّت و آثار تقوا در بعضی از آیات قرآن

گنج با ارزش قرآن در اختیار متّقین

معیّت خداوند با متّقین

محبّت خداوند به پرهیزکاران و اهل تقوی

پرهیزکاری تنها راه نجات

امنیّت در سایه ی تقوا

آسان شدن کارها در سایه ی تقوا

تقوا عامل زدودن گناهان و اصلاح درکارها

تقوا عامل پذیرش اعمال

تقوا معیار سنجش انسان ها

بهشت در انتظار متّقین

اهمیّت تقوا در کلام اهل بیت عصمت و طهارت(ع)

راه های کسب تقوا

محاسبه ی نفس

فراز دوم: پایانی سبز در زیر لوای اسلام در کلام امیر کلام

راه دست یابی به حسن عاقبت و مرگ سلیم

فصل سوم

اهمیّت اتحاد و همبستگی در کلام امیرالمومنین(ع)

اتّحاد در کلام امیرالمومنین(ع)

الف: اتّحاد در فرهنگ دین و کیفیّت آن

اهمیّت اتّحاد از دیدگاه قرآن کریم

مروری کوتاه در تاریخ

عقد اخوّت

سیره ی امیرالمومنین در تحکیم اتحاد

ب: لزوم اصلاح ذات البین

اهمیت اصلاح ذات البین در قرآن کریم

الف: اثر فردی

ب: اثر اجتماعی

اهمیّت اصلاح ذات البین در کلام معصومین(ع)

تفرقه افکنی علامت بدترین مردم

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل چهارم

اهمیّت صله ی رحم در کلام امیرالمومنین(ع)

اهمیّت صله رحم در اسلام

مذمّت قاطع رحم در فرهنگ اسلام

آثار نیک دنیوی و اُخروی صله ی رحم

آثار سوء دنیوی و اُخروی قطع رحم

والدین مصداق مهم صله ی رحم

احترام به والدین در بعضی از آیات قرآن

احترام به والدین در روایات خاندان وحی(ع)

آثار دنیوی و اُخروی احترام به والدین

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل پنجم

ایتام در کلام نورانی امیرالمومنین(ع)

تکریم یتیم از دیدگاه دین

لفظ یتیم در لغت و در اصطلاح

پیشینه ی تکریم ایتام در ادیان آسمانی

منزلت ایتام در قرآن کریم

جایگاه ایتام در شماری از روایات عترت طاهرین(ع)

پیشگیری حکیمانه ی دین اسلام از عواقبی تلخ

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل ششم

عمل به قرآن کریم در وصیت امیرالمومنین(ع)

عمل به قرآن کریم در وصیت امیرالمومنین(ع)

مقدمه

عظمت قرآن از کلام قرآن

اهمیّت توجه به قرآن کریم در کلام معصومین(ع)

نقش قرآن در زندگی انسان

آثار اعجاز آمیز قرآن در روح و روان انسان

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل هفتم

همسایگان در کلام امیرالمومنین(ع)

همسایگان در کلام امیرالمومنین(ع)

جایگاه همسایه در اسلام

آثار و عظمت تکریم همسایگان

جایگاه همسایه در قرآن کریم

اهمیّت همسایه در بعضی از روایات

اقسام همسایگان

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل هشتم

عظمت حج و کعبه معظّمه در کلام امیرالمومنین(ع)

عظمت حج و کعبه معظّمه در کلام امیرالمومنین(ع)

مقدمه

عظمت حج وکعبه ی معظّمه در کلام وحی

پیامبران الهی خادمان کعبه

حرمت کعبه ی معظّمه

اولین و مهم ترین مکان برای عبادت

کعبهی معظّمه محور هدایت

حج وعظمت کعبه در کلام عترت(ع)

مُهر کفر بر پیشانی تارک حج

حج از ارکان مهم اسلام

حج و توصیف کعبه در کلام امیرالمومنین(ع)

بر پایی دین بر پایه ی کعبه

آثار و برکات حج

محل نزول برکات

عظمت حج در ادعیه ی ماه مبارک رمضان

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل نهم

اهمیّت نماز در کلام امیرالمومنین(ع)

اهمیّت نماز در کلام حضرت مولی الموحدین امیرالمومنین(ع)

اهمیّت نماز

تاکید بر نماز در بعضی از آیات قرآن

نماز در سیره و بعضی از کلمات معصومین(ع)

اهمیت نماز اول وقت

برخی از آثار نماز در کلام عترت(ع)

نماز عامل کبرزدایی

نماز سبب قبولی اعمال

آثار ترک و سبک شمردن نماز

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل دهم

زکات در وصیت امیرالمومنین(ع)

زکات در وصیت امیرالمومنین(ع)

اهمیت زکات در اسلام

واژه ی «زکات» در لغت و اصطلاح

علت وجوب زکات در احکام اسلام

جایگاه زکات در کلام وحی

زکات در آیینه ی احادیث

آثار و برکات پرداخت زکات

نتیجه ی ترک زکات

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل یازدهم

عظمت ماه صیام در کلام امیرالمومنین(ع)

عظمت ماه صیام در کلام امیرالمومنین(ع)

واژه ی «رمضان» در لغت

واژه ی «برکت» و «مبارک» در لسان وحی

معرفت مقام و عظمت ماه مبارک رمضان

جایگاه و عظمت ماه صیام در کلام رسول الله (ع)

حکمت وجوب روزه در قرآن کریم

حکمت وجوب روزه از لسان کوثر قرآن فاطمه ی زهرا(س)

آثار مادی و معنوی صوم

وجود مبارک پیامبر عظیم الشان اسلام(ص) و اجر مجاهدین مخلص

عطیه ی بی بدیل ویژه ی صائمین مخلص

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل دوازدهم

جایگاه مساکین در وصیت امیرالمومنین(ع)

جایگاه مساکین در وصیت امیرالمومنین(ع)

اهمیّت و جایگاه فقرا و مساکین در فرهنگ اسلامی

تفاوت میان فقیر و مسکین

اهمیّت کمک به نیازمندان در برخی از آیات قرآن کریم

کیفیت انفاق از نگاه قرآن

آثار انفاق در برخی از آیات الهیّه ی قرآن کریم

آثار انفاق در برخی از احادیث

هدف از انفاق به فقرا و مساکین در فرهنگ اسلام

انفاق کنندگان نمونه

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل سیزدهم

اهمیّت جهاد در کلام امیرمومنان علی(ع)

اهمیّت جهاد در کلام امیرمومنان علی(ع)

اهمیّت جهاد از منظر دین مبین اسلام

اهمیت جهاد در کلام عترت طاهرین(ع)

اقسام جهاد

جهاد اکبر

فضیلت مجاهد از منظر قرآن و عترت(ع)

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل چهاردهم

عظمت اهل بیت پیامبر(ص) در کلام امیرالمومنین(ع)

عظمت اهل بیت پیامبر(ع) در کلام امیرالمومنین(ع)

مقدمه

اهل بیت عصمت و طهارت(ع) در قرآن مجید

نگاهی به دو روایت

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان

فصل پانزدهم

اصحاب پیامبر درکلام امیرالمومنین(ع)

اصحاب پیامبر درکلام امیرالمومنین(ع)

بدعت در لغت و اصطلاح

بدعت در برخی روایات

ظهور بدعت در جامعه ی اسلامی

بدعت و آثار سوء آن

بدعت عامل پایمال شدن سنت ها

واژه ی صحابه در لغت و اصطلاح

جامعه در زمان پیامبر(ص)

مقصود از صحابه در کلام پیامبر اکرم(ع) وامیرالمومنین(ع)

فصل شانزدهم اهمیّت حقوق زنان در کلام امیرالمومنین(ع)

اهمیّت حقوق زنان در کلام امیرالمومنین(ع)

مقدمه

جایگاه و اهمیّت زنان در قرآن کریم

- خلقت مادی انسان از نگاه بعضی از آیات قرآن

- آفرینش روح در بعضی از آیات

ابعاد معنوی زن

جایگاه زن در احادیث

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

فصل هفدهم

شیوه گفتار و امر به معروف در کلام امیرالمومنین(ع)

شیوه گفتار و امر به معروف در کلام امیرالمومنین(ع)

تکلّم از ویژگی های انسان

اهمیّت امر به معروف و نهی از منکر

جایگاه امر به معروف و نهی از منکر

اهمیّت امر به معروف و نهی از منکر در روایات

مراتب امر به معروف و نهی از منکر

مذمت ترک امر به معروف و نهی از منکر

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

رابطه ی میان ترک امر به معروف و نهی از منکر و تسلط اشرار

فصل هجدهم

اهمیّت تعاون و همکاری در کلام امیر مؤمنان(ع)

اهمیّت تعاون و همکاری در کلام امیر مومنان(ع)

مقدمه

واژه شناسی

اهمیّت تعاون در بعضی از آیات قرآن کریم

نهی از تکبر و فخر فروشی

تعاون یک ضرورت اجتماعی

تعاون و همکاری در روایات عترت طاهرین(ع)

.حیات پرخیر

.حق واجب

.آداب اجتماعی

.امنیّت در آخرت

.خیانت کار به خدا و رسول او

آثار قهر و آشتی در آیینه ی روایات

پیام های جاودان در برداشت از کلام مولای متقیان(ع)

خاتمه

کتابنامه