دارد که طريق به 503 روايت «علي بن ابراهيم» است . با در نظر گرفتن قرينه چهارم، استظهار ميشود که کليني روايات محمد بن عيسي بن عبيد را از طريق «علي بن ابراهيم» از کتاب او اخذ کرده است.
با توجه به استظهار فوق و اين که کليني دهمين روايت احاديث اثناعشر کتاب الکافي را از طريق «علي بن ابراهيم»، از محمد بن عيسي بن عبيد نقل کرده، نتيجه ميگيريم کتاب عيسي بن عبيد منبع دهمين روايت احاديث اثناعشر کتاب الکافي است.
11. کتاب محمد بن الحسين بن ابي الخطاب (م 262 ق)
از عبارات بلندي که نجاشي در باره محمد بن الحسين بن ابي الخطاب به کار برده، ۱ معلوم ميشود از جايگاه و منزلت در خور توجهي برخوردار بوده است. کتابهاي متعددي به نگارش در آورده که يکي از آنها کتابي به نام الامامة است ۲ . هيچ يک از کتابهاي محمد بن الحسين اکنون وجود ندارد. او در سال 262 دار فاني را وداع گفت ۳ .
دو روايت از احاديث اثناعشر در کتابهاي محمد بن الحسين آمده و گزارش آن توسط کليني در کتاب الکافي داده شده است ۴ . محمد بن الحسين در کتاب الکافي 506 روايت دارد که راوي 462 روايت آن محمد بن يحيي است. با عنايت به قرينه چهارم ميتوان استظهار کرد که کليني روايات محمد بن الحسين از طريق «محمد بن يحيي» را از کتاب محمد بن الحسين بن ابي الخطاب اخذ کرده است .
هشتيمن و نهمين روايت از روايات احاديث اثناعشر کتاب الکافي از طريق «محمد بن يحيي»، از محمد بن الحسين بن ابي الخطاب نقل شده است. با توجه به استظهار بالا روشن ميشود که منبع روايات هشتم و نهم کتاب محمد بن الحسين ابي الخطاب است .
12. کتاب محمد بن المفضل (م پس از سال 265 ق)
محمد بن مفضل اهل کوفه و داراي تأليفات متعددي است ۵ . مجالس الائمّة نام يکي از کتابهاي اوست. احمد بن محمد بن سعيد در طريق اين کتاب قرار دارد ۶ . محمد بن مفضل پيش از سال 200 به دنيا آمده و تا سال 265 زنده بوده است ۷ .
1.. مانند «جليل من اصحابنا»، «عظيم القدر»، «عين»، «حسن التصانيف»، «مسکون الي روايته» (ر.ک: رجال النجاشي، ۳۳۴).
2.. ر.ک: رجال النجاشي، ۳۳۴.
3.. همان.
4.. اين دو روايت عبارتاند از:
۱. روايت هشتم که قسمتي از متن و دو سند روايت چنين است:
الف) محمد بن يحيي، عن محمد بن الحسين، عن مسعدة بن زياد، عن أبي عبد اللّه عليه السلام [عن الامام علي عليه السلام ]؛
ب) محمد بن يحيي، عن محمد بن الحسين، عن إبراهيم، عن أبي يحيي المدائني، عن أبي هارون العبدي، عن أبي سعيد الخدري [عن الامام علي عليه السلام ]: «إنَّ لِهذِهِ الاُمَّةِ اثناعشر إماما هُدي مِن ذُرِّيةِ نَبِيها وَهُم مِنّي» ( الکافي، ج ۱، ص ۵۳۲، ح ۸).
۲. روايت نهم که سند و متن روايت اين است: محمد بن يحيي، عن محمد بن الحسين، عن ابن محبوب، عن أبي الجارود، عن أبي جعفر عليه السلام ، عن جابر بن عبد اللّه الانصاري: «دَخَلْتُ عَلَي فَاطِمَةَ عليهاالسلام وَ بَينَ يدَيهَا لَوْحٌ فِيهِ أَسْمَاءُ الأَوْصِياءِ مِنْ وُلْدِهَا فَعَدَدْتُ اثْنَي عَشَرَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ عليه السلام ثَلاثَةٌ مِنْهُمْ مُحَمَّدٌ وَ ثَلاثَةٌ مِنْهُمْ عَلِي» (الکافي، ج ۱، ص ۵۳۲، ح ۹).
5.. رجال النجاشي، ص ۳۴۰ .
6.. همان.
7.. نجاشي در ترجمه الحسين بن عثمان بن شريک ميگويد: اخبرنا اجازة محمد بن جعفر، عن احمد بن محمد قال: حدثنا محمد بن المفضل بن ابراهيم سنة خمس و ستين و مئتين قال: حدثنا محمد بن ابي عمير، عن الحسين بن عثمان (رجال النجاشي، ص ۵۳) .
پس در سال ۲۶۵ محمد بن مفضل از ابن ابي عمير «متوفاي سال ۲۱۷» روايت کرده است. در اين صورت، محمد بن مفضل در سال ۲۶۵ زنده بوده و بايد در حدود سال ۲۰۰ متولد شده باشد.
