وي راوي سومين راويت از احاديث اثناعشر کتاب الکافي است. روايت سوم، سه سند دارد که در سند سوم، ۱ صالح بن ابي حمّاد قرار گرفته است. کليني در کتاب الکافي از او 75 روايت آورده که هفتاد روايت آن را از «علي بن محمد علان کليني» نقل کرده است. از قرينه چهارم، استظهار ميشود که کليني تمام اين روايات و از جمله روايت سوم را از طريق «علي بن محمد»، در کتاب صالح بن ابي حماد يافته است.
19. کتاب عبد اللّه بن محمد بن عيسي الاشعري
عبد اللّه بن محمد بن عيسي الاشعري از محدّثين قرن سوم هجري و يکي از راويان روايت هفتم ۲ احاديث اثناعشر کتاب الکافي است ۳ . در اسناد 97 روايت از روايات کتاب الکافي قرار گرفته که محمد بن يحيي راوي 94 روايت از اوست با در نظر گرفتن قرينه چهارم ميتوان استظهار نمود که کليني تمام اين روايات و از جمله روايت هفتم را از طريق «محمد بن يحيي» و از کتاب او اخذ کرده است.
20. کتاب احمد بن ادريس القمي (م 306 ق)
احمد بن ادريس القمي در زمره مشايخ کليني است. تاريخ وفات او را سال 306 ثبت کردهاند ۴ . کتابهاي رجالي به معرفي تعدادي از تأليفات او پرداختهاند. ۵ روايات کتابهاي حديثي احمد بن ادريس نيز تنها با روش بازشناسي منابع روايي از طريق اسناد روايات قابل شناسايي است.
او در سند روايت چهاردهم ۶ احاديث اثناعشر کتاب الکافي قرار دارد. کليني از او 863 روايت آورده است. قرينه چهارم به ما نشان ميدهد که کليني روايات استادش و از جمله روايت چهاردهم را از کتاب او استخراج کرده است.
21. کتاب تفسير القمي (م حدود سال 310 ق)
اين کتاب يکي از معروفترين تفاسير شيعه در قرن سوم هجري است. ۷ مؤلف کتاب، علي بن ابراهيم بن هاشم قمي از عالمان و فقيهان نامدار و داراي کتابهاي بسيار است.
1.. سند سوم اين روايت که به حديث لوح شهرت يافته اين است: علي بن محمد، عن صالح بن أبي حماد، عن بکر بن صالح، عن عبد الرحمن بن سالم، عن أبي بصير، عن أبي عبداللّه عليه السلام ( الکافي، ج ۱، ص ۵۲۷، ح ۳).
2.. سند و بخشي از روايت هفتم چنين است:
محمد بن يحيي، عن عبد اللّه بن محمد بن عيسي الاشعري، عن الحسن بن موسي الخشاب، عن ابن سماعة، عن علي بن الحسن بن رباط، عن ابن أذينة، عن زرارة قال: سمعت أبا جعفر عليه السلام يقول: «الاثناعشر الإمامَ مِن آلِ مُحِمَّدٍ عليهم السلام » ( الکافي، ج ۱، ص ۵۳۱، ح ۷).
3.. با توجه به اين که او از مشايخ مشايخ کليني است و کليني در سال ۳۲۹ هجري وفات يافته، ميتوانيم نتيجه بگيريم که او در قرن سوم ميزيسته است.
4.. ر.ک: رجال النجاشي، ص ۹۲؛ الفهرست للطوسي، ص ۶۴ .
5.. ر.ک: همان جاها.
6.. سند و بخشي از روايت چهاردهم اين است: أبو علي الأشعري، عن الحسن بن عبيد اللّه، عن الحسن بن موسي الخشاب، عن علي بن سماعة، عن علي بن الحسن بن رباط، عن ابن أذينة، عن زرارة قال: سمعت أبا جعفر عليه السلام : «الاثناعشر الإمامَ مِن آلِ مُحِمَّدٍ عليهم السلام » ( الکافي، ج ۱، ص ۵۳۳، ح ۱۴).
7.. در حدود سال ۳۱۰ وفات يافته است ( الموسوعة الرجالية، ج ۱، ص ۱۱۹).