باب سين. اما بزرگ تر و پر رونق تر از همه اينها روذه است. در اين محل (رى) بازارها، كاروانسراها، فروشگاههاى بسيار هست. در حومه شهر مسجدى قرار دارد. قلعه شهر آباد است، و در اطراف شهر ديوارى است كه رو به ويرانى و خرابى دارد. رى هم آب رود دارد و هم آب كاريز،يكى از اينها كاريز شاهى نام دارد، و از ساربانان مى گذرد؛ ديگرى گيلانى خوانده مى شود، و آن نيز در ساربانان است. اهالى اغلب از آب اين كاريزها مى نوشند. علاوه بر اينها نهرهاى فراوانى در شهر هست. مردم اينجا به زراعت و دامدارى اشتغال دارند، و در داد وستد طلا و درهم به كارمى برند. مؤدب و جوانمرد هستند. از صادرات شهر رى پنبه است كه به عراق و غيره مى رود، و ديگر لباسهاى الوان و شفاف، برد، و عبا. ۱
1.متن نوشته ابن حوقل به شرح زير است:
و اعظم مدينة فى هذه الناحية الرى و قد مرذكرها [و ذلك أن طولها فرسخ و نصف فى مثله و هى مدينة بناؤها من طين و يستعمل فيها الآجر و الجص] ولها حصن حسن مشهور، له أبواب مشهورة منها باب ماطاق يخرج منه الى الجبال والعراق و باب بليسان يخرج منه الى قزوين و باب كوهك يخرج منه الى طبرستان و باب هشام يخرج منه الى قومس و خراسان و باب سين يخرج منه الى قم، و من أسواقها المشهورة روذه و بليسان و دهك بر و نصرآباذ و ساربانان و باب الجبل و باب هشام و باب سين و أعظمها الروذه و بها معظم التجارات و الخانات و هو شارع عريض مشتبك الأبنية والعقارات و المساكن، و لها مدينة عليها حصن و فيها مسجدالجامع و أكثر المدينة خراب والعمارة فى الربض و مياههم من الابار و لهم ايضاً قنى، و فى المدينة تهران للشرب يسمى أحدهما سورينى و يجرى على روذه و الاخر الجيلانى يجرى على ساربانان و منها شربهم [ و لهم قنى كثيرة مايفضل عن مشربهم] و يتفرع الى ضياعهم. و نقودهم الدراهم والدنانير وزى أهلها زى اهل العراق و يرجعون الى مروؤه و لهم دهاء و فيهم تجارب، و بها قبر محمدبن الحسن الفقيه الكوفى قبر الكسايى والفزارى المنجم. و مدينة خوارزمى مدينة لطيفة صغيرة نحو ربع ميل و هى عامرة و بها ناس يرجعون الى مروؤات و سرو و علم و ديانات و فيها ماء جار يخرج من ناحية دنباوند و لها ضياع و رساتيق و حال حسنة، و اما ويمه و شلنبه فهما من ناحية دنباوند و هما مدينتان صغيرتان اصغر من خوارالرى و اكبرهماويمه و لهمازروع و مياه بساتين و اعناب كثيرة و خوار اشد تلك النواحى برداً، و للرى سوى هذه المدن قرى تزيد فى قدرها و جلالتها [ على هذه المدن ]كثيراً و لامنابر فيها مثل سد و ورامين و ارنبويه و ورزنين و دزك و قوسين و غير ذلك من القرى التى بلغنى ان فى احدها مايزيد من اهلها على عشرة الف رجل. و من رساتيقها المشهورة القصر الداخل والقصر الخارج و بهنان و الشبر و بشاويه و دنبا و رستاق قوسين و غير ذلك، و يرتفع من الرى بالجلب منها الى غيرها من البلاد القطن المحمول الى العراق و اذربيجان و غيرهما و الثياب المنيرة والابراد والاكسية.( صوره الارض، چاپ دخويه، صفحات ۳۸۰ـ۳۷۸
