ويژگى‏هاى سبكى، ساختارى و فكرى كتاب «نقض» - صفحه 369

ب. ويژگى‏هاى ادبى‏

با آن كه عبد الجليل قزوينى، مستقيماً در پى به كارگيرى هنرها و آرايه‏هاى ادبى نبوده است، امّا گاهى سبك و سياق سخن او به سوى هنرورزى كشيده شده است كه به نمونه‏هايى از آنها اشاره مى‏كنيم.

1. آرايه‏هاى ادبى‏

سجع:
- معرضاتى نامعقول و اشاراتى نامعقول نامقبول. ۱
- كتب شيعه ظاهر و باهر است. ۲
جناس خط:
- بدين غايت جسارتى قلم در ميدان هذيان افكنده. ۳
- به دنيا در جسارت باشد و به آخرت در خسارت. ۴
ترتيب:
- چون اين عزم مصمم شد، دل مژده به جان داد، جان پيغام به زبان و زبان به بنان و بنان به بيان. ۵
تكرار مصوّت كوتاه:
- چنان است كه وحشى كافر غلام هند جگرخواره كه مادر خال المؤمنين خواجه است. ۶
تنسيق الصفات:
- چون قلم به دست دشمنى باشد مدبرى، مجبّرى، مشبّهى، بغيضى، مبغضى، انتقالى‏اى، مقلّدى، مفسدى. ۷

1.همان، ص ۴.

2.همان، ص ۱۸.

3.همان، ص ۵.

4.همان، ص ۱۵۶.

5.همان، ص ۶.

6.همان، ص ۲۱.

7.همان، ص ۴۳۶.

صفحه از 378