مدرسه سنّيان در برابر دار العلمِ شيعيان (بحثى در باره كتاب نقض) - صفحه 151

با اين حال، كتاب نقض در برابر اين كار بديع و جديد و بسيار مهم، سكوت اختيار مى‏كند (به اين دليل بسيار مهم است كه «بيت الحكمه»اى كه وابسته به كاخ سلطنتى بود، به «كتاب‏خانه عمومى» مبدّل مى‏گرديد...) و ترجيح مى‏دهد كه در ميان آثار مذهبى اين حاكم، از كارهاى بازسازى و نوسازى مربوط به مرقدهاى مطهر حضرت على (مولى الموالى) و حضرت امام حسين - عليهماالسلام - و نيز سلمان فارسى - رضى اللَّه عنه - سخن بگويد و از ميان كارهاى مدنى او، از تأسيس بيمارستان عضدى واقع در بغداد - كه تحت چندين وقف به سر مى‏برد - صحبت كند.
همچنان كه در كتاب نقض آمده است، بلندنظرى، دست و دلبازى، حمايت و پشتيبانىِ ادبى، مالى و معنوىِ صاحب بن عبّاد، از معناى بسيار ويژه و مخصوصى در اين مقاله برخوردار مى‏شود، بويژه آن هنگام كه آن را با تصويرى كه از همان شخصيّت و به همان شكلى كه در پيش‏گفتار كتاب تاريخ قم آمده است و مربوط به دوران آل‏بويه بوده، مقايسه مى‏كنيم.
در آن پيش‏گفتار، نگارنده به تجليل و تحسينى بلند و بالا از آن حامى و پشتيبان بزرگ مى‏پردازد و او را به عنوان حامى و پشتيبانِ بسيارى از كارهاى خيريه و سودمند براى شكوفايى و پيشرفت فرهنگى قم معرّفى مى‏كند. در آن پيش‏گفتار، با شيوه‏اى بسيار رسمى و سرشار از جزئياتى دقيق و موبه مو، نگارنده به توصيف از «كتاب‏خانه‏اى عمومى» كه ابن عبّاد به آن شهر تقديم كرده بود، همّت مى‏گمارد؛ هديه‏اى كه موجب گرديد شهر قم، به مركز مطالعاتى بسيار مهمى مبدّل شود و هم‏زمان به عنوان مركزى براى حفظ ميراث مكتوب و نيز توليد انواع كتب به كار خود ادامه دهد (تاريخ قم، حسن بن محمّد بن حسن قمى).
حال آن كه در كتاب نقض، هيچ سخنى از اين اهدايى بسيار مهم و چشمگير به ميان نيامده است (يعنى ممكن است كه در دوران حيات نگارنده كتاب نقض، آن «كتاب‏خانه» ديگر وجود خارجى نداشته است...؟).
بارى، نگارنده از بقاى «كتاب‏خانه»اى در شهر رى - كه بعدها مى‏بايست به عنوان

صفحه از 155