علاوه بر آن در شهرهاى حوزه خراسان، حدود مازندران ودر شهرهاى شام از حلب تا حَرّان، مدارس سادات، و در حوزه عراق عجم چون قم، كاشان، آبه (آوه)، مدارس اوقافى به تحصيل و تهذيب مشغول بودند. ۱
از ديگر مكانهاى مهم شيعيان، زيارتگاهها و مساجد آنان است. اهل رى به زيارت سيّد عبد العظيم، سيّد ابو عبد اللَّه الابيض و سيّد حمزه الموسوى - كه فضل و كمالشان ظاهر است - مىروند، و اهل قم به زيارت فاطمه بنت موسى بن جعفر، اهل كاشان به زيارت على بن محمّدالباقر دربار كرسب (مشهد اردهال كنونى)، اهل آوه به زيارت فضل و سليمان از فرزندان امام موسى بن جعفر الكاظم، و سنّيان و شيعيان قزوين به تقرب، به زيارت ابوعبد اللَّه الحسين ابن الرضا مىشوند. ۲
بنابر اهميت، اعتبار و جمعيت شيعه ساكن در يك منطقه، مساجد جامع شيعيان در آن سرزمين احداث مىگرديد:
رى، سه مسجد؛ قم و آوه هر كدام دو مسجد؛ كاشان، ورامين و ديار مازندران، هر كدام يك مسجد.
رى كه از مكانهاى مهم شيعيان است، داراى سه مسجد زير بوده است:
1. مسجد عتيق شيعه؛
2. مسجد طغرل مربوط به حنفيان؛
3. مسجدى واقع در محلّه روده مربوط به اشعرىمذهبان. ۳
حضور در مكانهاى عبادى و زيارتگاهها و توجّه به امر به معروف و نهى از منكر، از مسائل هميشگى در كانونهاى شيعه بوده است؛ در حالى كه خواجه سنّى، شيعيان را اهل امر به معروف و نهى از منكر نمىداند. شيخ عبد الجليل رازى نيز در مقام پاسخگويى، اشاره مىكند كه اين مسئله، حقيقتى است كه بر ديگران پوشيده نيست و
1.ر.ك: همان، ص ۳۴.
2.همان، ص ۵۸۸ - ۵۸۹.
3.ر.ك: همان، ص ۳۹۵ و ۵۵۶.
