الاسلامية (ج 9، ص 433) مى گويد: يكى از دانشجويان مصرى كل كتاب را با كمك و مشاوره اساتيد آلمانى و عرب ترجمه كرده، اما به دليل مشكلاتى همچنان در دانشكده ادبيات دانشگاه قاهره انتشار نيافته مانده است. در ايران نيز قريب چهل سال پيش مرحوم آيت الله دكتر سيدمحمد حسينى بهشتى جلد نخست اين كتاب را به فارسى برگردانده كه آن نيز هنوز به صورت دستنويس باقى مانده است. تنها ترجمه كامل اين اثر به زبان عربى سالها پيش به همت آقاى جورج تامر و همكارى سه محقق ديگر عرب انجام و در اواخر سال 2004 م انتشار يافته است ^۱ .
نوشته اى كه در پِى مى آيد ، ترجمه اى است از آغاز جلد دوم كتاب كه در آن موضوع جمع و تدوين قرآن، روايات مختلف در اين باب و مصاحف صحابه، و نقد و بررسى روايات جمع قرآن مطرح مى شود. اين جلد از كتاب حاوى هفت فصل اصلى است. تنها ترجمه چهار فصل نخست در اين مقاله ارائه مى شود. برگردانِ فصل پنجم به نقل و بررسىِ روايات مختلف درباب مصاحف قرآنى پيش از عثمان از جمله مصحف أبىّ، ابن مسعود، ابوموسى اشعرى و... مى پردازد.
2 . موضوع تاريخ قرآن و بحث درباره جمع و تدوين قرآن هم در ميان محققان مسلمان و هم در ميان اسلام شناسان غربى همواره معركه آرا بوده است. بسيارى از عالمان اسلامى روايت جمع و تدوين قرآن در عهد ابوبكر و تكميل آن در زمان عثمان را پذيرفته بودند. از ميان محققان شيعه در قديم علامه طبرسى در تفسير مجمع البيان و از معاصران، سيد عبدالله زنجانى در تاريخ القرآن و علامه طباطبايى در قرآن در اسلام نيز همين ديدگاه را مطرح كرده و پذيرفته اند. بااين همه ، برخى چون آيت الله خويى در البيان فى تفسير القرآن با نقد روايات جمع ابوبكر و حتى روايات جمع عثمان و نشان دادن تناقضهاى درونى آنها، اين ديدگاه را ضعيف دانسته و با استناد به برخى دلايل متنى و كلامى، جمع قرآن را به زمان پيامبر اكرم(ص) بازگردانده اند.
3 . غربيان نيز در ارائه تصويرى كامل از موضوع جمع قرآن همداستان نبوده اند. برخى چون جان بِرتُن با ردّ تمام روايات جمع ابوبكر و عثمان ، ديدگاهى مشابه با نظر آيت اللّه خويى برگرفته و به جمع قرآن در عهد پيامبر (ص) قايل شده اند. در مقابل كسانى چون وَنْزْبُرو و كِرونه اين زمان را بسيار متأخرتر از عهد ابوبكر و حتى تثبيت نهايى آن را در