مهارت‌های ارتباطی در «نهج البلاغه» بررسی شد

به گزارش پایگاه حدیث نت، در بخشی از اين مقاله آمده است: ارتباط به مثابۀ فرايندی برای تبادل اطلاعات و انتقال مفاهيم، در زندگی انسان‌ها نقش مهمی دارد. لازمۀ برقراری ارتباط موفق، داشتن مهارت‌ها و توانايی‌هايی است كه به فرد كمك می‌كند تا به طور كلامی و غير ‌كلامی، افكار، عقايد، خواسته ها و هيجان‌های خود را ابراز، و هنگام نياز، از ديگران كمك و راهنمايی درخواست كند. از آن جا كه دستيابی به تمام ابعاد وجودی انسان كاری دشوار است، بهره‌گيری از گفتار و كردار پيامبر اكرم(ص) و اهل ‌بيت علیهم السلام كه از علم الهی برخوردارند، در چگونگی برقراری ارتباط درست، راه‌گشاست.
امام علی(ع)، در سخنان خود، روش سالم و عملی زندگی اجتماعی و برقراری رابطۀ مطلوب در جهت كسب رضايت پروردگار را ارائه كرده اند. در اين پژوهش، مهارت‌های ارتباطی از جمله سخن گفتن، گوش كردن، نفوذ، تقويت، مهرورزی، مشاهده، پرسش، افشای خود و ارائۀ اطلاعات، از ديدگاه امام (ع) تجزيه و تحليل شده است. محوری‌ترين موضوع در زمينۀ مهارت های ارتباطی از ديدگاه امام (ع) جلب رضايت خدای متعال و رسيدن به تعالی و كمال است.
در بخش دیگری از این مقاله می خوانید: در آیۀ ۵۶ سورۀ الذاریات، خداوند هدف از خلقت و زندگی انسان‌ها را پرستش و عبادت خویش معرفی کرده است: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیعْبُدُون؛ جن و انس را جز براى پرستش خود نیافریده‏ام».
در خطبۀ ۸۳ نهج‌ البلاغه، مولای متقیان هدف زندگی را تقوا و رضای الهی معرفی کرده‌ است: «فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ جِهَةَ مَا خَلَقَكُمْ لَهُ وَ احْذَرُوا مِنْهُ كُنْهَ مَا حَذَّرَكُمْ مِنْ نَفْسِهِ وَ اسْتَحِقُّوا مِنْهُ مَا أَعَدَّ لَكُمْ بِالتَّنَجُّزِ لِصِدْقِ مِیعَادِهِ وَ الْحَذَرِ مِنْ هَوْلِ مَعَادِه؛ پس تقواى الهى پیشه كنید اى بندگان خدا در راستاى هدفى كه شما را براى آن آفریده است. و از مخالفت فرمانش بر حذر باشید آن چنان كه به شما هشدار داده و بدین وسیله استحقاق آن چه را به شما وعده داده است، پیدا كنید كه وعدۀ او صادق و قطعى است و به این طریق، از وحشت روز رستاخیز در امان بمانید».
بر این اساس، مهارت های ارتباطی از دیدگاه امام(ع) به آن دسته از رفتارهایی اطلاق می شود که به انسان کمک می کند از ابتدا تا انتهای عمل ارتباطی خود، راه رضای حق را گم نکند. به عبارت دیگر مهارت های ارتباطی در نهج البلاغه اصولی اخلاقی هستند که مسیر رضای الهی را در انواع ارتباطات و تعاملات با گروه های گوناگون مردم، به انسان نشان می‌دهند. بدین ترتیب هرگاه هدف انسان جز خدا و رضای حق نباشد و برای اصلاح رابطۀ خود و خدا کوشا باشد، ایزد منّان نیز به او در ارتباطش با دیگران یاری می‌رساند و رابطۀ او را با مردم اصلاح می‌کند.
مولای متقیان (ع) فرمود: «مَنْ أَصْلَحَ مَا بَینَهُ وَ بَینَ اللَّهِ أَصْلَحَ اللَّهُ مَا بَینَهُ وَ بَینَ النَّاسِ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ دُنْیاهُ وَ مَنْ كَانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ وَاعِظٌ كَانَ عَلَیهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ؛ كسى كه میان خود و خدا را اصلاح كند، خداوند میان او و مردم را اصلاح خواهد کرد.؛ و كسى كه امر آخرتش را اصلاح كند، خدا امر دنیایش را اصلاح خواهد كرد؛ و كسى كه از درون جانش واعظى داشته باشد، خداوند حافظى براى او قرار خواهد داد ( نهج البلاغه، حکمت ۸۹)».
گفتنی است، شمارگان ۱۰ و ۱۱ دو فصلنامه پژوهشی ـ اطلاع رسانی حديث انديشه به صاحب امتيازی دانشگاه قرآن و حديث، مدير مسؤلی محمد محمدی ری‌شهری و سردبيری حجت‌الاسلام ناصر رفيعی منتشر شده است.
علاقه‌مندان برای كسب اطلاعات بيشتر می‌توانند به نشانی اينترنتی اين نشريهwww.hadith.ac.ir مراجعه کنند.