تحلیل معنای واژگان «خوف»، «خشیت» و «وَجَل» بر اساس روایات تفسیری اهل بیت(علیهم‌السلام)

نشریه : قرآن‌پژوهی روایی

نویسنده : پديدآورنده : زینب فمی تفرشی
پديدآورنده : نرگس بزرگخو
پديدآورنده : حسین جلائی نوبری

چکیده :

مفهوم «ترس» در قرآن کریم، با واژگانی چون «خوف»، «خشیت» و «وجل» بازنمایی شده که هر یک دارای بار معنایی و کاربرد خاص خود در سیاق‌های مختلف است. در نگاه نخست، این واژگان مترادف به نظر می‌رسند، اما تحلیل معنای واژگان آن‌ها، تفاوت‌های بنیادینی را از نظر ریشه‌شناسی، بافت کاربردی و دلالت معرفتی آشکار می‌سازد. هدف این مقاله، تبیین تفاوت معنایی این واژگان در پرتو تفاسیر روایی اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و بررسی نقش این روایات در تفسیر دقیق مفاهیم مرتبط با ترس در قرآن است. تحلیل‌های روایی ارائه‌شده در این مقاله نشان می‌دهد که اهل‌بیت(علیهم‌السلام) با دقت بالایی در بیان تفاوت‌های این واژگان نقش‌آفرین بوده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تحلیل معنای واژگان ترس در قرآن بدون در نظر گرفتن تفاسیر روایی اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، ناقص خواهد بود. این روایات نه‌تنها ابعاد ظاهری و لغوی واژگان را روشن می‌سازند، بلکه سیاق، شأن نزول و جایگاه کاربردی آن‌ها را نیز در بافت کلام الهی تبیین می‌کنند. از این رو، استفادۀ همزمان از تحلیل زبانی و داده‌های روایی، روشی جامع برای تفسیر دقیق و عمیق مفاهیم اخلاقی ـ معرفتی در قرآن کریم ارائه می‌دهد.