اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند:
آيا به شما از فقيه واقعي خبر ندهم؟ [فقيه واقعي] کسي است که مردم را از رحمت خداوند نوميد نساخته و از عذاب آلهي ايمن نگرداند.۱
پيامبر صلي الله عليه و آله فرمودند:
آيا به شما از عضه خبر ندهم؟ عضه سخن چين و خبرکش در بين مردم است.۲
رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند:
هشت کسند که نمازشان پذيرفته نشود... و زبين. پرسيدند: يا رسول الله زبين چيست؟
فرمود: ... .۳
امام علي عليه السلام فرمودند:
رسول خدا صلي الله عليه و آله بر جماعتي گذر کرد. فرمودند: براي چه اجتماع نمودهايد؟ گفتند: يا رسول الله، اين شخص مجنون است که ديوانگياش شدت يافته، پس ما نيز دور او جمع شدهايم. پيامبر صلي الله عليه و آله فرمودند: اين شخص، مجنون نيست، بلکه مبتلا به بيماري است. پس فرمودند: آيا به شما خبر ندهم که مجنون واقعي کيست؟ گفتند: بلي يا رسول الله. فرمود:....۴
پرسشهاي افراد از معاني واژهها
بخش عمدهاي از آنچه به عنوان تفسير واژهها از اهل بيت رسيده است، حاصل پرسشهاي افرادي بوده که جوياي معاني واژهها بودهاند. اين افراد مطمئن بودهاند که ميتوانند براي پرسشهاي خود، جواب اطمينان آور و قابل قبولي از اهل بيت عليهم السلام ـ که درياي علم و حکمتند ـ دريافت نمايند. اهل بيت عليهم السلام در نگرش اين افراد به سان متخصصاني هستند که عطش هر پرسشگري را با سخنان خود فرو مينشانند.
نکته قابل توجه در باره پرسش، اين است که سؤال و جواب، به عللي از جهت مفهوم رساني، نسبت به برخي از روشهاي ديگر برتري دارد. وقتي از مطلبي پرسش ميشود، در چهارچوب خاصي قرار گرفته و به طرف مقابل عرضه ميشود؛ به تعبير بهتر، وضوح مييابد تا مخاطب آن را فهميده و جواب را در همان حيطه عرضه کند. پرسشگر ناچار است سؤال را گويا و روشن مطرح سازد تا جوابي واضح دريافت دارد. اين ويژگي کمک فراواني ميکند تا با سرعت و اطمينان به معناي واژه برسيم.
به ابي جعفر عليه السلام گفتم: فدايتان گردم! صمد چيست؟ فرمودند: سيدي که در کم و زياد قصد او کنند.5
1.. الکافي، ج۱، ص۳۶.
2.. غريب الحديث (حربي)، ج۳، ص۹۲۳.
3.. معاني الاخبار، ص۴۰۴.
4.. الخصال، ص۳۳۲ و ۳۳۳.
5.. معاني الاخبار، ص۶.