«گزيده دانشنامه امام حسين(ع)» در آستانه انتشار

راوی: كتاب «گزيده دانشنامه امام حسين(ع)» خلاصه شده دانشنامه 14 جلدی امام حسين(ع) در آستانه انتشار است.

حجت الاسلام و المسلمين «خوش نصيب» مدير واحد موسوعه نگاری پژوهشكده علوم حديث، ضمن اعلام این خبر گزارشی از گزیده كتاب 14 جلدی امام حسین(ع) ارائه كرد كه متن آن در ادامه آمده است:
در فرهنگ اسلامى، سالار شهيدان اباعبداللَّه الحسين(ع) از جايگاهى کاملا ممتاز برخوردار است. آن حضرت از چهره‏هايى محسوب مى‏شود که مذاهب اسلامى، عليرغم ديدگاه متفاوت در باره شمارى از شخصيت‏ها، يک‏صدا به جلالت شأن و فضيلت چشمگير او معترف‏اند. آيات متعدد قرآنى نظير آيه مباهله و آيه نفس مطمئنه که به تنزيل يا تأويل به شخصيت او نظر دارند، همچنين تعابير بلند روايات پرشمار نبوى و سخنان بزرگان از اهل بيت و اصحاب در باره آن حضرت و سرانجام، زندگانى درخشان او که خود مکتبى عملى و جامع براى انسان‏پرورى است هر يک حکايت‏گر زوايايى از شخصيت متعالى حضرتش و بيانگر گوشه‏اى از ويژگى‏ها، خصوصيات و نورانيت آن بزرگوار است.
در اين ميان دانشنامه امام حسين(ع) آيينه‏اى است مصفّا که بازتاب دادن اين نور عظيم را وجهه همّت خود قرار داده است.
اين کتاب گرانمايه چهارده جلدى که با همّت حضرت آيةاللَّه رى‏شهرى دام‏ظله و با همکارى گروهى از انديشوران پژوهشکده علوم و معارف حديث، طى ساليانى پر تلاش به انجام رسيده و در سال 1388 به زيور طبع آراسته شده، از متقن‏ترين منابعى است که از آغاز تا انجام زندگى شخصى، اجتماعى و سياسى و. . . سيدالشهدا(ع) را مورد توجه قرار داده و با ملاحظه دقيق آيات قرآنى و هزاران گزارش روايى و تاريخى و نقد، پالايش و تنظيم کارآمد آنها توانسته است در معرفى يکى از مهم‏ترين چهره‏هاى آسمانى و تاريخ‏ساز، خلأيى بزرگ را مرتفع نمايد.
معرفى کتاب حاضر
اگر چه گستردگى مباحث و فراوانى و تنوّع گزارش‏هاى روايى و تاريخى در يک تأليف نظام‏مند مانند دانشنامه امام حسين(ع) پديده‏اى است که مورد استقبال شديد اهل تحقيق و پژوهش است در عين حال از منظر ديگر خوانندگانى که به آن مطالب پردامنه نياز نداشته يا از فرصت لازم براى مطالعه آن برخوردار نيستند ممکن است چنين مجموعه‏اى مناسب به نظر نرسد. اين در حالتى است که تنظيم عصاره آن مطالب در کتابى به مراتب کم‏حجم‏تر مى‏تواند عطش اين دسته از بهره‏جويان از سرچشمه زلال معارف حسينى را به شايستگى فرو بنشاند. کتابى که هم اکنون پيش‏روى شماست گامى است متواضعانه در مسير پاسخگويى به اين نياز که اميد است مورد عنايت قرار گيرد.
در معرفى اين کتاب، يادآورى نکات زير، لازم به نظر مى‏رسد:
1. چهارده بخش از پانزده بخش دانشنامه امام حسين(ع) و بالغ بر 90 درصد فصل‏ها و 70 درصد عنوان‏هاى فرعى و به همين ميزان از تحليل‏ها و مقالاتِ مندرج در متن اصلى، در اين گزيده، آورده شد؛
2. آنچه بيش از همه مشمول تلخيص و گزينش قرار گرفته، روايات و گزارش‏هاى تاريخى متنوّعى است که با موضوع مشابه، ذيل فصل‏هاى آن دانش‏نامه گسترده، گرد آمده است؛
3. جامع‏ترين و گوياترين متن‏ها، از منابع معتبرتر، در ذيل هر عنوان، انتخاب گرديد؛
4. غالب توضيحات مندرج در پانوشت‏ها، حذف شد؛
5. در پانوشت، به ذکر حداکثر دو منبع داراى اعتبار بيشتر، براى هر متن، اکتفا گرديد.
با اين همه، بخش‏هاى چهارده‏گانه اين کتاب - که گزارش اجمالى آنها در پى خواهد آمد- از جامعيت اين اثر در عين اختصار حکايت مى‏کند.
ضمنا اين نکته نيز يادآورى مى‏شود که به دليل اهميت فوق‏العاده موضوع عاشورا و ضرورت نقل رخدادهاى مربوط به آن از منابع معتبر، گزارشى تحليلى از کتاب‏ها و مصادر اين واقعه تاريخ‏ساز، به دنبال مقدمه و پيش از ورود به بخش يکم آورده شده است.

بخش يکم: زندگى خانوادگى امام حسين(ع)
در بخش نخست اين دانش‏نامه، چگونگى تولّد، نام‏گذارى، ويژگى‏هاى ظاهرى، چگونگى پرورش، ازدواج و شمارِ فرزندان امام حسين(ع)، مورد بررسى قرار گرفته است.

بخش دوم: فضيلت‏ها و ويژگى‏هاى امام حسين(ع)
در اين بخش، ابتدا به ملاک انتخاب گزارش‏هاى مربوط به فضايل امام حسين(ع) و مهم‏ترين کمالات مشترک ميان امامان(ع) و بارزترين ويژگى‏هاى سيّد الشهدا اشاره شده است. سپس فضايل مشترک ميان ايشان و ساير اهل بيت(ع)، فضايل مشترک ميان آن حضرت و برادرش امام حسن(ع)، فضايل ويژه امام حسين(ع)، مکارم اخلاقى ، امام حسين(ع)، ويژگى‏هاى ايشان در عبادت و شمارى از کرامات آن حضرت، ارائه مى‏شود.

بخش سوم: دلايل امامت امام حسين(ع) و فرزندانش
در اين بخش، ابتدا نکاتى درباره اين که امامت از مناصب الهى و در ادامه منصب نبوّت است، ارائه شده و سپس، ره‏نمودهاى خداوند متعال، رواياتى از پيامبر خدا(ص) و رواياتى از ساير امامان(ع) درباره امامت امام حسين(ع) و استمرار امامت در نسل ايشان و نيز رواياتى در مورد وصيّت‏هاى ايشان، گزارش گرديده است. گفتنى است که احاديث اين بخش، به دليل آن که اعتقادى شمرده مى‏شوند، از نظر سند، مورد ارزيابى قرار گرفته‏اند و احاديثى که از اعتبار لازم برخوردار نبوده‏اند، به عنوان مؤيِّد، در کنار احاديث معتبر آمده‏اند.

بخش چهارم: امام(ع) پس از پيامبر(ص) تا شهادت پدر
در آغاز اين بخش، تحليلى از زندگى امام حسين(ع) در اين دوران، يعنى از هفت سالگى تا 36 سالگى ايشان، ارائه شده است. سپس به نکات قابل توجّهى از زندگى ايشان در اين مقطع از تاريخ اسلام که مصادف با دوران خلفاى پس از رسول خدا(ص) است، اشاره گرديده است:

بخش پنجم: امام حسين(ع) پس از شهادت پدر تا قيام عاشورا
در تبيين اين مقطع از تاريخ زندگى امام حسين(ع) (40 - 61 ق) که بخشى از آن، مقارن با امامت برادرش امام حسن(ع) بود، سه موضوع مهم، يعنى: رفتارشناسى امام(ع) در دوران امامت برادر، موضع‏گيرى‏هاى ايشان در برابر حکومت معاويه و نيز ولايت‏عهدى يزيد، گزارش شده است.

بخش ششم: پيشگويى در باره شهادت امام حسين(ع)
در اين بخش، خبرهاى آسمانى پيش‏گفته شده در باره شهادت امام حسين(ع)، و پيشگويى‏هاى رسول خدا و امير مؤمنان امام على(ع) و ديگر شخصيت‏ها در باره شهادت امام حسين(ع) در قالبى نظام‏يافته ارائه شده است. علاوه، قطعيّت صدور اين دسته از روايات مورد تأکيد قرار گرفته و توضيح داده شده که مقدَّر بودن شهادت حضرت و پيشگويى آن، منافاتى با اراده و اختيار او ندارد.

بخش هفتم: خروج امام حسين(ع) از مدينه تا ورود به کربلا
در آغاز اين بخش، تحليل نسبتاً جامعى درباره زمينه‏ها و اهداف قيام امام حسين(ع) آمده است و پس از آن، مسائل مهمّى مانند: امتناع امام(ع) از بيعت با يزيد، خروج امام(ع) از مدينه، فعّاليت‏هاى ايشان در مکه، اعزام مسلم(ع) به عنوان نماينده خود به کوفه، و شهادت مُسلم و جمعى ديگر از ياران امام(ع) و نيز زندانى شدن شمارى ديگر از آنان، پيشنهادهاى مختلف به امام(ع) مبنى بر نرفتن به کوفه، و حرکت امام(ع) به سوى کربلا گزارش شده و نهايتا با تحليلى در باره ارزيابى سفر امام(ع) به عراق و نهضت کوفه اين بخش به پايان مى‏رسد.

بخش هشتم: از رسيدن امام حسين(ع) به کربلا تا شهادت ايشان
در اين بخش، متون مربوط به حادثه جان‏گداز عاشورا از آغاز ورود امام حسين(ع) به کربلا تا شهادت ياران، فرزندان، برادران، فرزندان برادر، فرزندان خواهر، فرزندان عمو و سرانجام، شهادت خودِ حضرت، به تفصيل، گزارش شده است.

بخش نهم: وقايع پس از شهادت امام حسين(ع)
در بخش نهم، حوادثى که پس از شهادت امام حسين(ع) در کربلا به وقوع پيوست، پديده‏هاى خارق العاده‏اى که در منابع معتبر گزارش شده، چگونگى دفن شهدا، سرنوشت سرهاى مقدّس شهدا و کراماتى که از سر مقدّس سيّد الشهدا(ع) ديده شد، چگونگى حرکت خاندان ابا عبداللَّه(ع) از کربلا به کوفه و از کوفه تا شام و بازگشت آنها از شام به مدينه، ارائه مى‏شود.

بخش دهم: بازتاب شهادت امام حسين(ع) و فرجام کسانى که در کشتن او و يارانش نقش داشتند
در بخش دهم، متن گزارش‏هاى مربوط به بازتاب شهادت سيّد الشهدا و يارانش در ميان شخصيت‏هاى برجسته آن روز جهان اسلام و نيز در ميان قاتلان آنها و در جامعه عراق و حجاز مطرح مى‏گردد و در ادامه سرنوشت شوم کسانى که در اين حادثه نقش داشتند و نيز مردمى که از يارى کردن امام(ع) سرباز زدند، تبيين مى‏شود.

بخش يازدهم: عزادارى و گريه براى امام حسين(ع)
بخش يازدهم با تحليلى مهم و کاربردى در باره فلسفه استمرار عزادارى براى سيّد الشهدا(ع) و آثار و برکات آن، ويژگى‏هاى مجالس عزادارى هدفمند، و آسيب‏شناسى عزادارى براى امام حسين(ع)، آغاز مى‏گردد.
در ادامه، احاديث متعددى در سفارش به عزادارى، مصيبت‏خوانى و گريستن و گرياندن براى سالار شهيدان و معرفى نخستين عزاداران امام(ع) پس از واقعه کربلا، اهمّيت ويژه روز عاشورا و آداب اين روز و نيز سوگمندى جهان آفرينش و در پايان، سير تاريخى مراسم عزادارى حسينى از قرن اوّل هجرى تا عصر حاضر، ضمن تحليلى خواندنى، پيش روى پژوهشگران قرار مى‏گيرد.

بخش دوازدهم: زيارت امام حسين(ع)
بخش دوازدهم با درآمدى مشتمل بر مبحث واژه‏شناسى «زيارت»، ريشه‏يابى آن در فطرت، زيارت زندگان و مردگان از نگاه اسلام، تشويق متون روايى به زيارت قبور پيامبر خدا و اهل بيت(ع)، فضيلت زيارت امام حسين(ع) و مهم‏ترين آداب و آسيب‏شناسى آن آغاز و با ارائه احاديث مربوط به فضايل زيارت قبر سيّد الشهدا(ع)، آثار و برکات آن، هشدار نسبت به ترک‏آن، حضور فرشتگان و ارواح انبيا و اولياى الهى در مزار امام(ع)، آداب زيارت حضرت و برخى زيارت‏نامه‏ها و موضوع نايب گرفتن جهت زيارت امام حسين(ع) به پايان مى‏رسد.

بخش سيزدهم: مزار امام حسين(ع)
در اين بخش، پس از تبيين تاريخچه حرم حسينى، احاديثى درباره فضيلت مزار امام حسين(ع) و برکات تربت مزار حضرت گزارش مى‏گردد.

بخش چهاردهم: حکمت‏ها(ع)
اين بخش که بخش پايانى گزيده امام حسين(ع) است با شمارى از کلمات گهربار سالار شهيدان(ع) زينت يافته است. اين روايات که در شش باب تنظيم شده به حکمت‏هاى عقلى و علمى و حکمت‏هاى اعتقادى، سياسى، عبادى، اخلاقى و عملى و حکمت‏هاى جامع پرداخته‏اند.

سپاس و تقدير
سپاس بى‏پايان خود را به درگاه پرورگارى تقديم مى‏کنم و در برابر ساحت کبرياييش پيشانى بندگى به خاک مى‏سايم که توفيق چنين خدمتى را به آستانِ سالار شهيدان(ع) ارزانى اين بنده سراپاتقصير خود کرد. اميد که لطف آن امام در دو سرا، شامل حال گردد!
بر خود، فرض مى‏دانم که از مؤلّف بزرگوار دانش‏نامه امام حسين(ع) ، حضرت آية اللَّه محمّدى رى‏شهرى، که با واسپارى اين پروژه، موقعيت اين خدمت‏گزارى را براى اينجانب فراهم آورده‏اند صميمانه تشکر نمايم و نيز براى حضرت ايشان و همه پژوهشگران و دست‏اندرکاران تأليف و به سامان‏رسانى آن دانش‏نامه گرانسنگ، از درگاه ربّ شکور پاداشى جزيل مسئلت نمايم. به ويژه براى حديث‏پژوهان پرتلاش جناب آقاى محمود طباطبايى‏نژاد و جناب آقاى روح‏اللَّه طبايى همکاران مؤلف و جناب آقاى عبدالهادى مسعودى و جناب آقاى مهدى مهريزى و جناب آقاى محمد مرادى مترجمان خوش‏قلم دانش‏نامه که بى‏ترديد همه آنان در پديد آمدن اين گزيده سهيم وافر دارند اجرى مضاعف را طلب مى‏کنم. خداوندا هر کس را که در اين مسير گامى برداشته است با سالار شهيدان محشور فرما. آمين يا ربّ العالمين.

راوی: كتاب «گزيده دانشنامه امام حسين(ع)» خلاصه شده دانشنامه 14 جلدی امام حسين(ع) در آستانه انتشار است.

حجت الاسلام و المسلمين «خوش نصيب» مدير واحد موسوعه نگاری پژوهشكده علوم حديث، ضمن اعلام این خبر گزارشی از گزیده كتاب 14 جلدی امام حسین(ع) ارائه كرد كه متن آن در ادامه آمده است:
در فرهنگ اسلامى، سالار شهيدان اباعبداللَّه الحسين(ع) از جايگاهى کاملا ممتاز برخوردار است. آن حضرت از چهره‏هايى محسوب مى‏شود که مذاهب اسلامى، عليرغم ديدگاه متفاوت در باره شمارى از شخصيت‏ها، يک‏صدا به جلالت شأن و فضيلت چشمگير او معترف‏اند. آيات متعدد قرآنى نظير آيه مباهله و آيه نفس مطمئنه که به تنزيل يا تأويل به شخصيت او نظر دارند، همچنين تعابير بلند روايات پرشمار نبوى و سخنان بزرگان از اهل بيت و اصحاب در باره آن حضرت و سرانجام، زندگانى درخشان او که خود مکتبى عملى و جامع براى انسان‏پرورى است هر يک حکايت‏گر زوايايى از شخصيت متعالى حضرتش و بيانگر گوشه‏اى از ويژگى‏ها، خصوصيات و نورانيت آن بزرگوار است.
در اين ميان دانشنامه امام حسين(ع) آيينه‏اى است مصفّا که بازتاب دادن اين نور عظيم را وجهه همّت خود قرار داده است.
اين کتاب گرانمايه چهارده جلدى که با همّت حضرت آيةاللَّه رى‏شهرى دام‏ظله و با همکارى گروهى از انديشوران پژوهشکده علوم و معارف حديث، طى ساليانى پر تلاش به انجام رسيده و در سال 1388 به زيور طبع آراسته شده، از متقن‏ترين منابعى است که از آغاز تا انجام زندگى شخصى، اجتماعى و سياسى و. . . سيدالشهدا(ع) را مورد توجه قرار داده و با ملاحظه دقيق آيات قرآنى و هزاران گزارش روايى و تاريخى و نقد، پالايش و تنظيم کارآمد آنها توانسته است در معرفى يکى از مهم‏ترين چهره‏هاى آسمانى و تاريخ‏ساز، خلأيى بزرگ را مرتفع نمايد.
معرفى کتاب حاضر
اگر چه گستردگى مباحث و فراوانى و تنوّع گزارش‏هاى روايى و تاريخى در يک تأليف نظام‏مند مانند دانشنامه امام حسين(ع) پديده‏اى است که مورد استقبال شديد اهل تحقيق و پژوهش است در عين حال از منظر ديگر خوانندگانى که به آن مطالب پردامنه نياز نداشته يا از فرصت لازم براى مطالعه آن برخوردار نيستند ممکن است چنين مجموعه‏اى مناسب به نظر نرسد. اين در حالتى است که تنظيم عصاره آن مطالب در کتابى به مراتب کم‏حجم‏تر مى‏تواند عطش اين دسته از بهره‏جويان از سرچشمه زلال معارف حسينى را به شايستگى فرو بنشاند. کتابى که هم اکنون پيش‏روى شماست گامى است متواضعانه در مسير پاسخگويى به اين نياز که اميد است مورد عنايت قرار گيرد.
در معرفى اين کتاب، يادآورى نکات زير، لازم به نظر مى‏رسد:
1. چهارده بخش از پانزده بخش دانشنامه امام حسين(ع) و بالغ بر 90 درصد فصل‏ها و 70 درصد عنوان‏هاى فرعى و به همين ميزان از تحليل‏ها و مقالاتِ مندرج در متن اصلى، در اين گزيده، آورده شد؛
2. آنچه بيش از همه مشمول تلخيص و گزينش قرار گرفته، روايات و گزارش‏هاى تاريخى متنوّعى است که با موضوع مشابه، ذيل فصل‏هاى آن دانش‏نامه گسترده، گرد آمده است؛
3. جامع‏ترين و گوياترين متن‏ها، از منابع معتبرتر، در ذيل هر عنوان، انتخاب گرديد؛
4. غالب توضيحات مندرج در پانوشت‏ها، حذف شد؛
5. در پانوشت، به ذکر حداکثر دو منبع داراى اعتبار بيشتر، براى هر متن، اکتفا گرديد.
با اين همه، بخش‏هاى چهارده‏گانه اين کتاب - که گزارش اجمالى آنها در پى خواهد آمد- از جامعيت اين اثر در عين اختصار حکايت مى‏کند.
ضمنا اين نکته نيز يادآورى مى‏شود که به دليل اهميت فوق‏العاده موضوع عاشورا و ضرورت نقل رخدادهاى مربوط به آن از منابع معتبر، گزارشى تحليلى از کتاب‏ها و مصادر اين واقعه تاريخ‏ساز، به دنبال مقدمه و پيش از ورود به بخش يکم آورده شده است.

بخش يکم: زندگى خانوادگى امام حسين(ع)
در بخش نخست اين دانش‏نامه، چگونگى تولّد، نام‏گذارى، ويژگى‏هاى ظاهرى، چگونگى پرورش، ازدواج و شمارِ فرزندان امام حسين(ع)، مورد بررسى قرار گرفته است.

بخش دوم: فضيلت‏ها و ويژگى‏هاى امام حسين(ع)
در اين بخش، ابتدا به ملاک انتخاب گزارش‏هاى مربوط به فضايل امام حسين(ع) و مهم‏ترين کمالات مشترک ميان امامان(ع) و بارزترين ويژگى‏هاى سيّد الشهدا اشاره شده است. سپس فضايل مشترک ميان ايشان و ساير اهل بيت(ع)، فضايل مشترک ميان آن حضرت و برادرش امام حسن(ع)، فضايل ويژه امام حسين(ع)، مکارم اخلاقى ، امام حسين(ع)، ويژگى‏هاى ايشان در عبادت و شمارى از کرامات آن حضرت، ارائه مى‏شود.

بخش سوم: دلايل امامت امام حسين(ع) و فرزندانش
در اين بخش، ابتدا نکاتى درباره اين که امامت از مناصب الهى و در ادامه منصب نبوّت است، ارائه شده و سپس، ره‏نمودهاى خداوند متعال، رواياتى از پيامبر خدا(ص) و رواياتى از ساير امامان(ع) درباره امامت امام حسين(ع) و استمرار امامت در نسل ايشان و نيز رواياتى در مورد وصيّت‏هاى ايشان، گزارش گرديده است. گفتنى است که احاديث اين بخش، به دليل آن که اعتقادى شمرده مى‏شوند، از نظر سند، مورد ارزيابى قرار گرفته‏اند و احاديثى که از اعتبار لازم برخوردار نبوده‏اند، به عنوان مؤيِّد، در کنار احاديث معتبر آمده‏اند.

بخش چهارم: امام(ع) پس از پيامبر(ص) تا شهادت پدر
در آغاز اين بخش، تحليلى از زندگى امام حسين(ع) در اين دوران، يعنى از هفت سالگى تا 36 سالگى ايشان، ارائه شده است. سپس به نکات قابل توجّهى از زندگى ايشان در اين مقطع از تاريخ اسلام که مصادف با دوران خلفاى پس از رسول خدا(ص) است، اشاره گرديده است:

بخش پنجم: امام حسين(ع) پس از شهادت پدر تا قيام عاشورا
در تبيين اين مقطع از تاريخ زندگى امام حسين(ع) (40 - 61 ق) که بخشى از آن، مقارن با امامت برادرش امام حسن(ع) بود، سه موضوع مهم، يعنى: رفتارشناسى امام(ع) در دوران امامت برادر، موضع‏گيرى‏هاى ايشان در برابر حکومت معاويه و نيز ولايت‏عهدى يزيد، گزارش شده است.

بخش ششم: پيشگويى در باره شهادت امام حسين(ع)
در اين بخش، خبرهاى آسمانى پيش‏گفته شده در باره شهادت امام حسين(ع)، و پيشگويى‏هاى رسول خدا و امير مؤمنان امام على(ع) و ديگر شخصيت‏ها در باره شهادت امام حسين(ع) در قالبى نظام‏يافته ارائه شده است. علاوه، قطعيّت صدور اين دسته از روايات مورد تأکيد قرار گرفته و توضيح داده شده که مقدَّر بودن شهادت حضرت و پيشگويى آن، منافاتى با اراده و اختيار او ندارد.

بخش هفتم: خروج امام حسين(ع) از مدينه تا ورود به کربلا
در آغاز اين بخش، تحليل نسبتاً جامعى درباره زمينه‏ها و اهداف قيام امام حسين(ع) آمده است و پس از آن، مسائل مهمّى مانند: امتناع امام(ع) از بيعت با يزيد، خروج امام(ع) از مدينه، فعّاليت‏هاى ايشان در مکه، اعزام مسلم(ع) به عنوان نماينده خود به کوفه، و شهادت مُسلم و جمعى ديگر از ياران امام(ع) و نيز زندانى شدن شمارى ديگر از آنان، پيشنهادهاى مختلف به امام(ع) مبنى بر نرفتن به کوفه، و حرکت امام(ع) به سوى کربلا گزارش شده و نهايتا با تحليلى در باره ارزيابى سفر امام(ع) به عراق و نهضت کوفه اين بخش به پايان مى‏رسد.

بخش هشتم: از رسيدن امام حسين(ع) به کربلا تا شهادت ايشان
در اين بخش، متون مربوط به حادثه جان‏گداز عاشورا از آغاز ورود امام حسين(ع) به کربلا تا شهادت ياران، فرزندان، برادران، فرزندان برادر، فرزندان خواهر، فرزندان عمو و سرانجام، شهادت خودِ حضرت، به تفصيل، گزارش شده است.

بخش نهم: وقايع پس از شهادت امام حسين(ع)
در بخش نهم، حوادثى که پس از شهادت امام حسين(ع) در کربلا به وقوع پيوست، پديده‏هاى خارق العاده‏اى که در منابع معتبر گزارش شده، چگونگى دفن شهدا، سرنوشت سرهاى مقدّس شهدا و کراماتى که از سر مقدّس سيّد الشهدا(ع) ديده شد، چگونگى حرکت خاندان ابا عبداللَّه(ع) از کربلا به کوفه و از کوفه تا شام و بازگشت آنها از شام به مدينه، ارائه مى‏شود.

بخش دهم: بازتاب شهادت امام حسين(ع) و فرجام کسانى که در کشتن او و يارانش نقش داشتند
در بخش دهم، متن گزارش‏هاى مربوط به بازتاب شهادت سيّد الشهدا و يارانش در ميان شخصيت‏هاى برجسته آن روز جهان اسلام و نيز در ميان قاتلان آنها و در جامعه عراق و حجاز مطرح مى‏گردد و در ادامه سرنوشت شوم کسانى که در اين حادثه نقش داشتند و نيز مردمى که از يارى کردن امام(ع) سرباز زدند، تبيين مى‏شود.

بخش يازدهم: عزادارى و گريه براى امام حسين(ع)
بخش يازدهم با تحليلى مهم و کاربردى در باره فلسفه استمرار عزادارى براى سيّد الشهدا(ع) و آثار و برکات آن، ويژگى‏هاى مجالس عزادارى هدفمند، و آسيب‏شناسى عزادارى براى امام حسين(ع)، آغاز مى‏گردد.
در ادامه، احاديث متعددى در سفارش به عزادارى، مصيبت‏خوانى و گريستن و گرياندن براى سالار شهيدان و معرفى نخستين عزاداران امام(ع) پس از واقعه کربلا، اهمّيت ويژه روز عاشورا و آداب اين روز و نيز سوگمندى جهان آفرينش و در پايان، سير تاريخى مراسم عزادارى حسينى از قرن اوّل هجرى تا عصر حاضر، ضمن تحليلى خواندنى، پيش روى پژوهشگران قرار مى‏گيرد.

بخش دوازدهم: زيارت امام حسين(ع)
بخش دوازدهم با درآمدى مشتمل بر مبحث واژه‏شناسى «زيارت»، ريشه‏يابى آن در فطرت، زيارت زندگان و مردگان از نگاه اسلام، تشويق متون روايى به زيارت قبور پيامبر خدا و اهل بيت(ع)، فضيلت زيارت امام حسين(ع) و مهم‏ترين آداب و آسيب‏شناسى آن آغاز و با ارائه احاديث مربوط به فضايل زيارت قبر سيّد الشهدا(ع)، آثار و برکات آن، هشدار نسبت به ترک‏آن، حضور فرشتگان و ارواح انبيا و اولياى الهى در مزار امام(ع)، آداب زيارت حضرت و برخى زيارت‏نامه‏ها و موضوع نايب گرفتن جهت زيارت امام حسين(ع) به پايان مى‏رسد.

بخش سيزدهم: مزار امام حسين(ع)
در اين بخش، پس از تبيين تاريخچه حرم حسينى، احاديثى درباره فضيلت مزار امام حسين(ع) و برکات تربت مزار حضرت گزارش مى‏گردد.

بخش چهاردهم: حکمت‏ها(ع)
اين بخش که بخش پايانى گزيده امام حسين(ع) است با شمارى از کلمات گهربار سالار شهيدان(ع) زينت يافته است. اين روايات که در شش باب تنظيم شده به حکمت‏هاى عقلى و علمى و حکمت‏هاى اعتقادى، سياسى، عبادى، اخلاقى و عملى و حکمت‏هاى جامع پرداخته‏اند.

سپاس و تقدير
سپاس بى‏پايان خود را به درگاه پرورگارى تقديم مى‏کنم و در برابر ساحت کبرياييش پيشانى بندگى به خاک مى‏سايم که توفيق چنين خدمتى را به آستانِ سالار شهيدان(ع) ارزانى اين بنده سراپاتقصير خود کرد. اميد که لطف آن امام در دو سرا، شامل حال گردد!
بر خود، فرض مى‏دانم که از مؤلّف بزرگوار دانش‏نامه امام حسين(ع) ، حضرت آية اللَّه محمّدى رى‏شهرى، که با واسپارى اين پروژه، موقعيت اين خدمت‏گزارى را براى اينجانب فراهم آورده‏اند صميمانه تشکر نمايم و نيز براى حضرت ايشان و همه پژوهشگران و دست‏اندرکاران تأليف و به سامان‏رسانى آن دانش‏نامه گرانسنگ، از درگاه ربّ شکور پاداشى جزيل مسئلت نمايم. به ويژه براى حديث‏پژوهان پرتلاش جناب آقاى محمود طباطبايى‏نژاد و جناب آقاى روح‏اللَّه طبايى همکاران مؤلف و جناب آقاى عبدالهادى مسعودى و جناب آقاى مهدى مهريزى و جناب آقاى محمد مرادى مترجمان خوش‏قلم دانش‏نامه که بى‏ترديد همه آنان در پديد آمدن اين گزيده سهيم وافر دارند اجرى مضاعف را طلب مى‏کنم. خداوندا هر کس را که در اين مسير گامى برداشته است با سالار شهيدان محشور فرما. آمين يا ربّ العالمين.