با حضور اساتید، دانشجویان و پژوهشگران نشست نقد و بررسی کتاب "روانشناسی در قرآن کریم" در موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث برگزار شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دارالحدیث، نشست نقد و بررسی کتاب روانشناسی در قرآن کریم به همت معاونت پژوهش دانشگاه قرآن و حدیث، همزمان با هجدهمین روز از آذرماه سال جاری، با حضور حجت السلام و المسلمین دکتر محمد کاویانی مؤلف کتاب روانشناسی در قرآن و عضو هیأت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، دکتر فرید براتی عضو هیأت علمی دانشگاه قرآن و حدیث در تالار شیخ صدوق این مؤسسه برگزار شد.
در ابتدا این نشست علمی حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد کاویانی در خصوص انگیزه خود از تألیف این کتاب اظهار داشت: در تفكر اسلامي عقيده بر اين است كه ويژگي هاي منحصر به فرد انسان و ساختار زندگي وي، به گونه اي است كه براي رفتارهاي اجتماعي و فردي خويش و همچنين براي سعادت ابدي نيازمند راهنمايي الهي و قوانين و ضوابطي است كه ازسوي خداوند متعال توسط وحي تامين گردد.
وی تصریح کرد: بديهي است كه سخن برخلقت ناقص انسان نيست تا وحي براي تكميل كمبودهاي انسان از جهت آفرينش مورد نظر باشد بلكه وحي و قرآن، قوانين و نيازهاي انسان و جامعه انساني را مورد بررسي قرار ميدهد كه انسان را از ناموس فطري دور ميسازد و فطرت آدمي را به فساد و تباهي ميكشاند.
حجت الاسلام و المسلمین کاویانی افزود: از تدوين روانشناسي به عنوان يك علم مدت زمان زيادي نميگذرد و در اين فاصله تحقيقات چشمگيري صورت پذيرفته است، نتایج گران بهايي در اختيار محققان قرار گرفته است و اما انسان هنوز بسياري از علوم ضروری را نياموخته است و علي رغم كوشش هاي فراوان كه در زمينههاي تعليم، تربيت و پرورش انسانها به عمل آمده است، هنوز جرائم، انحراف ها و مشكلات روحي و رواني وجود دارد و در برخي موارد به صورت روز افزون رو به گسترش است.
وی ابراز داشت: ما معتقديم درست است كه روانشناسی در تمام زواياي زندگي بشري حضور يافته است به گونه اي كه انسان از هيچ كدام بينياز نيست، ولي بايد توجه داشت كه در سلسله مراتب تكاملي موجودات هر اندازه بالاتر می رویم پيچيدگي و در نتيجه پيش بيني ناپذيريها بيشتر مي شود.
وی خاطرنشان کرد: بعد انساني انسان و قانون منديهاي حاكم بر آن با ديگر موجودات جهان هستي قابل مقايسه نخواهد بود، از همين روي بايد به این نکته توجه داشت که روانشناسی محصول دست بشر است به عنوان يك علم تجربي فضاي بسيارمحدودي را پيش پاي خود قرار داده است.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفت: بديهي است كه اساسي ترين منبع و سند ديني كه به اعتقاد مسلمانان حتي كلمات و الفاظش نيز، عين كلمات و الفاظ خداوند متعال می باشد همان قرآن كريم است، این کتاب آسمانی به منظور دست يابي به خودشناسي و رشد شخصيت و ارتقاي نفس آدمی به مدارج كمال انساني، مناسب ترين و بهترين راهي را كه بتواند زمينه خوشبختي دنيا و آخرت او را فراهم كند به وي نشان داده است.
وی تاکید کرد: بسیاری از آيات قرآني حاوي دستورات و سفارشهايي در زمينه هاي گوناگون است كه در آرامش رواني و روحي انسان تأثير مثبت داشته است و موجب رفع اضطراب و نگراني هاي بشري شده و در نهايت او را به تعادل مي رساند.
در ادامه نشست نقد و بررسی کتاب روانشناسی در قرآن دکتر فرید براتی عضو هیأت علمی دانشگاه قرآن و حدیث در خصوص نقدهای وارد بر این کتاب اظهار داشت: با توجه به اینکه در زمینه روانشناسی اسلامی متون فراوانی توسط افراد کم تجربه و ناشناس در فضای مجازی و اینترنت برای استفاده عموم منتشر می شود، از زحمات و تلاش های حجت الاسلام و المسلمین دکتر کاویانی کمال تشکر و قدردانی را دارم، زیرا در محیطی کاملا آموزشی و پژوهشی این کتاب ارزشمند را برای اهل دانش قلم زدند.
وی تصریح کرد: منابع کتاب روانشناسی اسلامی در قرآن شامل ۱۲۹ منبع فارسی و ۱۵ منبع انگلیسی می باشد، متاسفانه در این کتاب اشتباهات ویراستاری متعددی وجود دارد که امید است در چاپ های بعدی این اشکالات جهت سهولت در فهم برای عموم رفع گردد.
دکتر براتی در ادامه به بیان اشکالات مفهومی در صفحه ۲۲۱ این کتاب پرداخت و گفت: موضوعات در این صفحه از کتاب به صورت مفصل توضیح داده نشده است، به عبارت ساده نویسنده بدون دلیل و توضیح کافی عبارات و تقسیم بندی جامع از شاخه ای به شاخه دیگر در مباحث زنجیره ای پریده است و این امر باعث سردرگمی دانشجویان می شود و حق مطلب به صورت کامل ادا نمی شود.
وی اذعان داشت: اهداف تخصصی روانشناسی اسلامی از نظر کاربرد با اهداف تعیین شده در روانشناسی معاصر بسیار متفاوت است و این موضوع در کتاب روانشناسی اسلامی در قرآن به صورت عکس بیان شده است، به گونه ای که نویسنده تفاوت چندانی برای روانشناسی اسلامی و روانشناسی معاصر قائل نشده است، در حقیقت این خلاف واقع است.
دکتر براتی تاکید کرد: متدولوژی روش، پارادایم نیست و اصولا در روانشناسی مفهوم پارادایم غالب معنی نمی شود، و اصولا هیچ مکتبی در پارادایم غالب دارای مفهوم و معنی نمی باشد؛ روانشناسی اسلامی در این کتاب به عنوان یک مکتب زنده و پویا در مقابل روانشناسی معاصر قرار نگرفته است چرا که نویسنده در فصل اول کتاب به اختلاف در متدولوژی با روانشناسی حاضر بسنده می کند.
وی ابراز داشت: روانشناسی معاصر یا بهتر بگوئیم رفتارشناسی کیفیت رفتارموجودات (ارگانیزم) با استفاده از روشهای علمی مورد بررسی و تحقیق قرار می دهد، برای روانشناسی یک تعریف کلی ذکر می کنیم تا بتواند از جمیع جهات جواب گوی نظریات مطالعه علمی رفتار باشد، دانش روانشناسی درباره مجموع وقایع قابل تحقیق که ارتباط با رفتار موجودات زنده دارند، مطالعه می کند.
عضو هیأت علمی دانشگاه قرآن و حدیث گفت: روانشناسی از دیدگاه اسلام عبارت است از بررسی عامل حیات و آثار حیاتی طبق آموزش های الهی و پیشوایان اسلام، از آنجا که روان یکی از آثار و نشانه های خداوند است در حقیقت علم روانشناسی عهده دار بیان و تفسیر یکی از نشانه های خداوندی می باشد و تحقیقات علمی مربوط به روح و روان نیز می تواند به عنوان یک برداشت اسلامی و الهی مورد استفاده قرار گیرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: نباید مکتب روانشناسی اسلامی در متون و منابع دینی را با نگاه تقلیدی از روانشناسی معاصر تفسیر و معنا نمود، پس از گذشت ۳۰ سال از انقلاب اسلامی ایران عدم ارائه یک بسته کامل روانشناسی اسلامی بر طبق مکتب پویا و جاودان تعالیم اهل بیت(ع) بزرگ ترین ضعف در تحصیل علوم انسانی و اسلامی حوزه و دانشگاه می باشد.
