انتشار اين مجموعه يكی از بزرگترين خدمات حديث پژوهی معاصر را شكل داده است

راوی: با توجه به اينكه شروح و تعليقات كافی نسبت به اختلاف سلايق محشيان و شارحان، جهاتی را برجسته كرده اند انتشار اين مجموعه يكی از بزرگترين خدمات حديث پژوهی معاصر را شكل داده است.

حجةالاسلام والمسلمين «سيد صادق اشكوری» در مصاحبه با راوی، پيرامون تصحيح «الحاشية علی اُصول الكافی»، با بيان اين مطلب گفت: سيد احمد بن زين العابدين علوی عاملی اصفهانی از فلاسفه و فقهای سدۀ يازدهم هجری است كه اصلش به جبل عامل برمی گردد و زادۀ اصفهان است. ايشان از شاگردان مرحوم شيخ بهايی و پسرخاله و داماد ميرداماد اعلی الله مقامهما بود. علاوه بر جنبۀ نسبی كه با ميرداماد داشت از شاگردان مبرّز او نيز بود و تعصّب خاصی نسبت به وی داشت.
اين پژوهشگر درباره تاليفات عاملی گفت: وی لغت عبری را نيز می دانست و تأليفات مفيدی در اثبات تحريفات اناجيل دارد. او بيش از پنجاه اثر در قالب رساله، حاشيه و تأليف در موضوعات گوناگون خصوصاً فلسفه، اعتقادات و حديث دارد.
وی با اشاره به اهميت اين رساله در مجموعه آثار كنگره كلينی افزود: چون اين حاشيه بر مهمترين اثر روايی شيعه نگاشته شده در تبيين معانی و مفاهيم احاديث اصول كافی بسيار مهم است، با اين ويژگی كه مبتنی فلسفی صاحب كتاب سبب شده تا از ديدگاه فلسفی غامضات مسائل حديثی را بنظر مرحوم عامل بنظر می آمده مطرح و گره گشايی شود.
وی افزود: گزيده گويی مؤلف در ميان اشارات فلسفی و مسائل ادبی نشان می دهد كه مؤلف بدنبال فضل فروشی و مفاخره نيست بلكه كوشيده تا مشكلی از مشكلات متن را تبيين كرده و به بهتر فهمی حديث كمك كند.اين خط مشی را شما در كتاب ديگر ايشان «كشف الحقائق» كه حاشيه و شرحی بر توقيم الايمان مرحوم ميرداماد است نيز می¬بينيد، و يا در كتاب «عقد الجواهر» كه مفلقات قسم جواهر و اعراض از تجريد الاعتقاد مرحوم محقق طوسی را به طور استدلالی رمزگشايی كرده و به مناسبت به آراء ابن سينا در شفاء نيز اشاره كرده است.
مصحح \"الحاشية علی اُصول الكافی\" با بيان اينكه مؤلف متاثر از تعليقه ميرداماد بر كافی و شرح اصول كافی ملاصردا بوده و از اين دو اثر بسيار سود برده است، تصريح كرد: عاملی كتاب شفاء و شرح اشارات را نزد ميرداماد خوانده و گرايش فلسفی زيادی داشته و از طرفی ميرداماد و ملاصدرا هر دو گزيدۀ آراء فلسفی خويش را در تعليقه بر كافی و شرح اصول كافی بيان كرده اند، وقتی عاملی قصه تعليقه نگاری بر اصول كافی را دارد به طور مستقيم متأثر از آن دو بزرگوار باشد، علاوه بر آنكه آراء ميرداماد و ملا صدرا آخرين و كامل ترين آراء فلسفی آن دوران بوده كه مرحوم عاملی نمی توانسته مبلغ چندانی بر آن بيافزايد، و بنظر می رسد از درصدد ابداء رأی جديدی در مقابل آنها نيز نبوده بلكه آنچه فراگرفته و به نظرش صائب می آمده از آراء بزرگترين فلاسفۀ عصر خويش در اين كتاب منعكس كرده است.
وب با اشاره به شيوه تصحيح رساله و تعداد نسخه های استفاده شده در طول تحقيق خويش گفت: متأسفانه از اين كتاب بيش از يك نسخه نيافتيم كه در كتابخانۀ مرحوم آيت الله العظمی مرعشی نجفی در قم به شمارۀ 2849 موجود است. تاريخ كتابت نسخه سال 1070 هجری يعنی نزديك عصر مؤلف است. اهميت نسخه اوّلاً در نزديكی به عصر مؤلف، و ثانياً در مصحّح بودن آن است. اما از نقاط ضعف آن اين است كه در عين تصحيح، دارای اغلاط فراوانی است كه بخشی از آنها خوشبختانه با نظر به تعليقات و مطالب ميرداماد و ملاصدرا حل شد. يك نسخه ای بودن و اشكالاتی كه در قرائت بعضی از حواشی موجود بود كار تصحيح را كمی مشكل مواجه كرد.
«سيد صادق اشكوری» افزود: حركت مباركی كه مؤسسۀ علمی پژوهشی دارالحديث در چاپ مفتح كافی شريف شروع كرده است با انتشار شروح و حواشی كافی تكميل می شود، مسأله ای كه كمتر مؤسسات فرهنگی معاصر به آن پرداخته اند. بديهی است برای نشان دادن گسترۀ اهميت مهمترين اثر حديثی شيعه، بايد، سلسله مطالعات وابسته به آن نيز پرداخت. با توجه به اينكه شروح و تعليقات كافی نسبت به اختلاف سلايق محشيان و شارحان هر كدام جهت يا جهاتی را برجسته كرده اند انتشار اين مجموعه يكی از بزرگترين خدمات حديث پژوهی معاصر را شكل داده است
يادآور می شود، سيد احمد بن زين العابدين علوی عاملی اصفهانی پس از سال 1054 و قبل از 1060 هجری قمری وفات يافته و در تكیۀ آقا رضی الدين در تحت فولاد اصفهان مدفون گشته است.