صرفاً اظهار تعجب و انكار است و اخبار از اباحه اكل پرستو نيست. دليل بر اين حمل، وجود روايات متعددى مبنى بر غير مأكول بودن گوشت پرستو است.
9. حمل بر انشا نه اخبار
برخى از روايات نيز ظاهراً مفيد اخبارند؛ اما واقع امر بر خلاف ظاهر، انشاست. ما تنها به يك نمونه برخورد نموديم:
* در باب «الأغسال المفترضات والمسنونات»، روايتى نقل مى كند:
و أخبرنى الشيخ، عن أبى القاسم جعفر بن محمد، عن محمد بن يعقوب، عن محمد بن يحيى، عن احمد بن محمد، عن مثنى الحناط، عن الحسن الصيقل، عن ابى عبداللّه (ع)، قال: «الطامث تغتسل بتسعة أرطال من (ال) ماء». ۱
شيخ طوسى(ره) مى نويسد:
گرچه ظاهر روايت، خبرى است، اما مقصود امام (ع) امر است؛ زيرا در صورت خبرى بودن، كذب خواهد بود و يجرى هذا مجرى قوله تعالى: «ومن دخله كان آمنّا» و إنّما معناه آمنوه. ۲
10. حمل مجمل بر مفصّل
بدون شك، فهم و درك خبر مبهم و خبرى كه دلالتش روشن نيست، تنها با مراجعه به خبرى كه دلالتش روشن است، امكان پذير است. شيخ طوسى به اين نكته عنايتى خاص نموده و روايات به ظاهر متعارض را اين گونه جمع كرده و ضابطه كلى رفع تعارض را در اين باره بيان نموده است. در اين مورد، مصاديق متعددى وجود دارد.
* در باب «احكام نماز جماعت»، ضمن روايتى، راوى از امام سؤال مى كند كه با گروهى مشغول نماز شدم، آنها مرا به عجله و شتاب وا داشتند، به طورى كه چيزى از
1.همان، ج ۱، ص ۱۱۱، ۶۷۲ .
2.همان .
