بسیماهم» بدان اشاره شده است.^۱ شیخ مفید در الامالی خود نیز، همسو با این باور، حدیثی می‏آورد که شناخت ائمه از مجرمان را منحصر به روز قیامت می‏کند.^۲ از این رهگذر هم اعتقاد خویش را تأیید می‏نماید و هم به شکلی تلویحی با احادیث منقول از قمیان _ که آن را در این دنیا می‏دانستند _ مخالفت می‏کند. گفتنی است که او در الإرشاد به گاه بیان سیره قائم عجل الله فرجه، ضمن حدیثی توسّم این دنیایی او را نقل می‏کند.^۳ نقل این حدیث را یا باید عدول از مبنای کلامی شمرد یا آن را بر تسامح و تساهل‏هایی موجود در کتاب‏های تاریخی حمل نمود.
با این وجود، همیشه بغدادیان به مستندات روایی منابع علم ائمه رویکردی تأویل یا تخصیص‌گرا ندارند؛ چنان که در سر آغاز بحث اشاره شد، شیخ مفید تحدیث و الهام را برای یاران نزدیک امام هم می‏پذیرد. تفکّری که در قم از سوی صفّار هم القا گردیده بود.^۴ از همین روی، می‏توان گفت که مفید هم صدور روایات دالّ بر این نکته را پذیرفته و هم در تبیین آن، ظاهر گرایانه عمل کرده است. این در حالی است که محتمل است صدوق، با این نظر موافق نباشد؛ چه با نقل روایتی محدّث خواندن سلمان فارسی، از اصحاب نزدیک به پیامبر و علی علیه السلام را از آن رو می‏داند که پیامبر و امیر المؤمنین علم پنهان و پوشیده خدا را فقط بر او واگو کرده‏اند و دیگران بارِ آن را نتوانستند کشید.^۵ به دیگر سخن، او «واژه محدّث» را که در ادبیات امامیه به ارتباط شنیداری با فرشتگان، تبادر و ظهور دارد، به گونه‏ای دیگر تحلیل کرده و آن را به ارتباط با امام و ولیّ تفسیر کرده است

نتیجه

مفید امام شناسی خود را با ضرورت وجود امام آغاز می‏کند. از دیدگاه او می‏توان به لحاظ عقلی و بر پایه لطف بودن وجود امام، وجوب او را ثابت کرد. او امام را در هر زمانه