استاد حوزه و دانشگاه در نشست معنا شناسی گفت: معناشناسی در جهان اسلام برخوردار از سابقه-ای طولانی و مطالعاتی عمیق است و مباحث معناشناختی در مطالعات دینی اجتناب ناپذیر است.
به گزارش پایگاه حدیث نت، حجت الاسلام والمسلمین «قائمی نیا»، در نخستین نشست علمی «معنا شناسی» به تعریف، تاریخچه، مکاتیب و رویکردها در حوزه مبانی معناشناسی پرداخت و اظهار داشت: دانش معناشناسی دانشی نوپاست که هنوز محورهای کاملاً مشخص و معین نیافته است.
مدیر گروه مطالعات و مبانی معرفتی پژوهشکده کلام اهل بیت(ع)، افزود: معناشناسی بیشتر مجموعه مطالعاتی است که کاربرد زبان را در ارتباط با جنبه¬های گوناگون تجربه اعم از زبانی و غیر زبانی مسائل مربوط به گفتگو کنندگان در نظر دارد.
وی تصریح کرد: پایه علمی که معنا در آن علم مورد بررسی قرار می¬گیرد معناشناسی به گونه¬های معناشناسی فلسفی، منطقی و زبانی و نشانه¬شناختی تقسیم می¬شود.
حجت الاسلام «قائمی نیا»، تاریخ تطور معناشناسی را در سنت معناشناسی اسلامی و سنت معناشناسی غربی بررسی کرد وگفت: قرآن, خاستگاه زبان¬شناسی اسلامی است و جاذبه قرآن و علاقه مسلمانان برای قرائت صحیح، تعبیر و درک اعجاز آن سبب شد تا مسلمانان به مطالعه دقیق زبان عربی بپردازند. لذا در مراحل اولیه مطالعات زبان¬شناختی زبان عربی, جنبه کاربردی آن بر جنبه نظری غالب بود.
وی در ادامه افزود: مسلمانان به منظور درک اعجاز قرآن به بررسی معنای آن پرداختند و این بررسی ها تحت عنوان فنون بلاغت مطرح گردید. سپس این صنایع به سه بخش معانی, بیان و بدیع تقسیم شد. رابطه لفظ و معنا هم در این مطالعات مورد توجه قرار گرفت به طوری که برخی آن را قراردادی و بعضی آن را طبیعی فرض کردند.
عضو هیئت علمی دانشگاه خاطر نشان کرد: سیر تحوّل مطالعات بلاغی مسلمانان را در قرن چهارم و پنجم هجری باید جست. در این حوزه باید از افرادی نظیر عبدالقاهر جرجانی, جاراللّه زمخشری, سکاکی و تفتازانی نام برد. جرجانی با تدوین دو کتاب خود تحت عنوان «دلائل الاعجاز» و «اسرار البلاغه» تحول بزرگی در علم بلاغت به وجود آورد.
حجت الاسلام «قائمی نیا»، اظهار داشت: مطالعات معنایی مسلمانان تا قرون هفتم و هشتم ادامه پیدا کرد و مفاهیمی نظیر صورت و معنا, دلالت و اطلاق, روابط معنایی, مجهول و… مطرح شدند. در واقع, مفاهیم ساختاری و معنایی هر دو با هم در مطالعات بلاغی لحاظ شدند. پس از آن مطالعات معنایی مسلمانان تا به امروز جنبه تکمیلی و تشریحی پیدا کرده است.
وی در خصوص سنت معناشناسی غربی بیان داشت: مکاتیب مختلفی در تعیین معنای زبانی در غرب ظهور کردند که عباتند از: معناشناسی تاریخی ـ لغوی(1830-1930)، معناشناسی ساختارگرا، معناشناسی زایشی، معناشناسی نوساختارگرا، معناشناسی شناختی.
در پایان نشست، حاضران به طرح سؤال پرداختند و مدیر گروه مطالعات و مبانی معرفتی پژوهشکده کلام اهل بیت(ع)، به پرسش های حاضران پاسخ گفت.
گفتنی است، نخستین نشست علمی معنا شناسی به همت پژوهشکده اهل بیت(ع) و معاونت پژوهشی دانشگاه قران و حدیث با حضور دانشجویان و پژوهشگران، چهارشنبه ۸ آبان در تالار شیخ صدوق مؤسسه دارالحدیث برگزار شد.
