نقد و باز خواني نظريه پالايش منابع حديثي معتبر از روايات تقيه‌اي - صفحه 154

ان علیاً علیه السلام لم یکن یدین الله بدین الا خالف علیه الامة.‏‏.۱.
همانا امام علی چیزی را معیار و ملاک دین نمی‏‏گرفت، مگر آنچه که مردم مخالف آن بودند.
این خبر ضعیف است؛ زیرا علاوه بر این که مرفوعه است، ابو اسحق نیز در سند بوده که توثیق نشده است؛ ضمن این که از صدر روایت این گونه به دست می‏‏آید که فرض آن در مورد تعارض اخبار است‏‏.
نیز در این مورد علی ابن حمزه از ابی بصیر روایت می‌کند که امام صادق علیه السلام فرمود:
ما انتم و الله! علی شیء مما هم فیه، و لا هم علی شی مما انتم فیه، فخالفوهم، فما هم علی الحنفیة علی شیء۲.
شما به خدا قسم! بر چیزی که آنها ‏‏هستند، نیستید و آنها ‏‏نیز مثل شما نیستند. پس با آنها مخالفت کنید؛ چون آنان بر روش مستقیم نیستند.
این حدیث هم، ضمن این که ضعیف است، دلالت آن هم درست نیست؛ زیرا احکام ما در همه موارد و جهات با اهل سنت مخالف نیست‏‏. این دسته هم دلالتی بر وجود اخبار تقیه‏‏ای در کتب حدیثی ندارد.
چهارم. روایاتی که به اخذ خبر مخالف اهل سنت، بدون فرض تعارض اخبار، دستور می‏‏دهند؛ مانند روایت موثقه عبید بن زراره از امام صادق علیه السلام که فرمود:
ما سمـعت منی یشبه قول الناس فیه التقیة و ما سمـعت منی لا یشبه قول الناس فلا تقیة فیه۳.
آن چه از من شنیدی که شبیه قول مردم (اهل سنت) بود، بدان آن تقیه است و آن چه از من شنیدی که شبیه گفتار مردم (اهل سنت) نبود، تقیه‏‏ای در آن نیست.
این حدیث از جهت سند معتبر است؛ اما شاید مراد حضرت از «قول الناس» اقوالی از آنهاست که به خودشان اختصاص دارد و معروف است.‏‏ حضرت، در چنین مواردی حکم

1.‏همان، ص۸۳، حدیث ۲۴ که متن کامل چنین است: «قال أبو عبد الله علیه السلام : أتدری لم امرتم بالأخذ بخلاف ما تقول العامة؟ فقلت: لا أدری. فقال: إن علیاً علیه السلام لم یكن یدین الله بدین إلا خالف علیه الامة إلی غیره إرادة لابطال أمره، و كانوا یسألون أمیر المؤمنین علیه السلام عن الشئ الذی لا یعلمونه، فإذا أفتاهم جعلوا له ضداً من عندهم لیلتبسوا علی الناس».

2.. همان، ص۸۵، حدیث۳۳.

3.. الاستبصار، ج۳، ص۳۱۸، حدیث۱۱۳۰؛ تهذیب الاحکام، ج۸، ص۹۸، حدیث۳۳۰.

صفحه از 156