کاهش کمک‌های مردم نتیجه بی اعتمادی است

به گزارش پایگاه حدیث نت به نقل از شفقنا، حجت الاسلام و المسلمین دکتر عبدالهادی مسعودی، درباره دلایل تأکید اسلام بر احسان و نیکوکاری مردم به یکدیگر اظهار کرد: فضيلت انسانى، با احسان همخوانى دارد و نداى سرشت اصيل آدمى عدالت است. احسان، نمود محبّت و خوى نيکان است. انسان با احسان به مرتبه ی شايسته خود مى‏رسد و نيکى با ديگران است که نيکى خداوند را سبب مى‏شود. ما پيش از آن که وجود يابيم، هيچ بوديم. نه رنگى از هستى داشتيم و نه نشانى از وجود، خداوند با فرمان هستى بخش خود به ما احسان کرد و حال با ندايى بس غرّا به ما مى‏فرمايد: «احسان کن، همان‏گونه که خدا به تو احسان کرده است و در پى فساد انگيزى در زمين نباش که خداوند فساد انگيزان را دوست نمى‏دارد»
وی تصریح کرد: خلقت و آفرینش ما برای خداوند هیچ فایده‌ای ندارد بلکه وجود ما فقط به خاطر جود و احسان خداوند است از این رو اگر انسان بتواند احسان کند هم حالت خدایی گرفته و هم غریزه و تبع خود و سرشتی را که خداوند در وجود او قرار داده را شکوفا کرده است. امام علی (ع) در روایتی می‌فرماید: \"الاحسانُ غَریزَةُ الاخیار احسان غریزه نیکان است\" در واقع اگر ما احسان کنیم انسان شده‌ایم چرا که احسان جز لاینفک انسانیت است.
حجت الاسلام و المسلمین مسعودی کمک مردم به یکدیگر را نقطه آغاز یک روابط اجتماعی سالم دانست و افزود: خداوند به احسان فرمان مى‏دهد و هر که طعم احسان را بيشتر چشيده و از نعمت‏هاى خدايى بيشتر بهره برده، بايد بيشتر احسان کند و البته خداوند احسان او را دوباره با احسانى ديگر و بسى بيشتر، پاداش مى‏دهد. هر کس قدرت و ثروت بيشترى دارد، احسان گسترده‏ترى بايد به انجام رساند. اين نقطه آغاز بسيارى از روابط اجتماعى سالم است.
رییس پژوهشکده تفسیر اهل بیت ادامه داد: فردى که به ديگران احسان و نيکى مى‏کند در حقيقت، به بذرپاشى محبّت مشغول است و در دیده دیگران تنديسى از زيبايى و محبّت ديده مى‏شود و همگان را به سوی خود جذب می‌کند در واقع انسان با احسان خویش، ذخيره سالها ارتباط را فراهم مى‏آورد و اگر آن را با نيّت درست و خلوص به انجام رساند، توشه ی راه بى‏نهايت آخرت را نيز گرد آورده است. خداوند فرموده است: «واحسنوا انّ اللّه‏ يحبّ المحسنين» و هر کس محبوب خداوند شود، بى‏گمان محبوب دل مخلوقات خدا نيز خواهد شد و خداوند محبّت او را به دل نيکان عالم مى‏اندازد.
ایشان همچنین برخی از احسان و نیکی مردم را ناقص عنوان کرد و گفت: احسان به ديگران نبايد تأخيرى در پيش و يا منّتى در پس داشته باشد که اين احسانى ناقص است و ميوه دوستى را خام، کال و ناپخته به بازار رابطه اجتماعی مى‏فرستد و تبعات منفی خواهد داشت.
حجت الاسلام و المسلمین مسعودی کمک افراد به یکدیگر را مرحله‌ای برای رسیدن به تکامل و ارضای نیازهای عاطفی دانست و اظهار کرد: پيامبر اکرم (ص) اصرار داشت شخصی به نام عثمان بن مظعون به راهيان کوى خدا بپيوندد و وقار و شخصيت خود را هزينه ی دين اسلام کند؛ اما عثمان چندان شناخت و اعتقادى که او را به درجه ی ايمان و يقين برساند، نداشت. رفت و آمد پيامبر اکرم (ص) و اصرار ایشان، به او فشار مى‏آورد و چون حجب و حيايش ضميمه شد، شهادتين را بر زبان جارى کرد و به ظاهر مسلمان گشت. عثمان خود مى‏گويد: تنها به زبان اقرار کرده بودم و ايمان هنوز از گلويم به قلبم نرسيده بود تا روزى که اين آيه نازل شد: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الاْءِحْسَانِ ... » با خود گفتم پيامبر که حرف غريبى نمى‏زند، همان است که دل هر آدم سالمى مى‏گويد. خداى محمّد به عدالت و نيکى فرمان مى‏دهد و از زشتکارى و بدى و ستم باز مى‏دارد. اين اندرزى است که جان هر آدمى به آن گرايش دارد و ناگفته، شنيده مى‏شود و ناشنيده در دل مى‏نشيند، و بدينگونه به اسلام، ايمان حقيقى آوردم» این بدین معناست که انسان‌ها نیز به طور غریزی و طبیعی میل به رفتار عادلانه و احسان به یکدیگر دارند بنابراین کمک به یکدیگر پاسخ به یک نیاز عاطفی، روحی و وجدانی انسان است و این امر تکامل روحی افراد را به دنبال دارد.
حجت الاسلام و المسلمین مسعودی احسان افراد به یکدیگر را نشانه رشد انسان‌ها عنوان کرد و افزود: زمانی که انسان توانست از مادیات و دنیا بگذارد و آن را در اختیار دیگران قرار دهد، در واقع از دنیا ارتفاع گرفته و به رشد حقیقی رسیده است از این رو احسان نوعی ذخیره برای انسان است اندوخته افراد را افزون می‌کند. در روایات خطاب به انسان‌ها آمده است که اگر می‌توانید مقداری از بارت خود را روی دوش سایرین بگذارید. مفهوم این عبارت این است که زمانی که در روز قیامت در مورد مادیات از انسان سوال می‌کنند، انسان‌ها با کمک به یکدیگر در این دنیا می‌توانند بهترین پاسخ را داشته باشند و باری را از روی دوش خود بردارند.
ایشان به وجود چند مانع در راه احسان مردم به یکدیگر اشاره و تصریح کرد: در راه احسان چند مانع به نظر می‌آید که یک مانع آن حقیقی و باقی غیر حقیقی هستند. برخی از افراد از نظر مالی ثروتمند به نظر می‌آیند در صورتی که واقعاً فقیر هستند و توان کمک به دیگران را ندارند و این مورد از موانع حقیقی احسان به دیگران است، اما برای عدم احسان مردم سه علت دیگر وجود دارد که آنها حقیقی نیستند.
رییس پژوهشکده تفسیر اهل بیت ادامه داد: ترس از فقر موجب کاهش کمک افراد به یکدیگر شده است، عده‌ای گمان می‌کنند با کمک به دیگران از مال آنها کاسته و موجب فقیر شدن آنها می‌شود و همین موضوع باعث کاهش کمک افراد به یکدیگر شده است. در روایات و آیات آمده است که ایجاد چنین ترسی کار شیطان است \"الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ\" و در جای دیگر قرآن آمده است \"مَا أَنفَقْتُم مِّن شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ\" چرا از کمک به دیگران ترس داری؛ هر آنچه به دیگران کمک کنیم خداوند علاوه بر آنکه همان مقدار کمک را به انسان باز می‌گرداند صوابی را نیز برای او اندوخته می‌کند.
وی عدم اعتماد افراد به یکدیگر را یکی دیگر از موانع احسان دانست و افزود: گاهی اوقات به راستگویی و صداقت افرادی که درخواست کمک می‌کنند، شک می‌کنیم دلیل آن این است که اعتماد اجتماعی کم شده است. روزی به امام سجاد(ع) گفتند که اگر درخواست کنندگان کمک دروغ بگویند چه، باز هم ما باید به آنان کمک کنیم. حضرت فرمود: اگر آنها راست بگویند چه؟ اگر دروغ بگویند و شما به آنها کمک کنید مقداری از مال خود را از دست دادی و اگر راست بگویند و شما به آنها کمکی نکنید دین خود را از دست داده‌اید، درست است که برخی از آنها دروغ می‌گویند، اما کسانی که راست می‌گویند بین همین افراد پنهان هستند از این رو لازم است هر فردی در حد مقدور به افراد نیازمند کمک کند.
حجت الاسلام و المسلمین مسعودی مانع نهایی کمک مردم به یکدیگر را ضعیف شدن اعتقادات عنوان کرد و گفت: باورها و اعتقاد افراد نسبت به آخرت و سودمندی احسان ضعیف شده است، اگر واقعاً بدانیم کمک‌های ما به دیگران در روز رستاخیز نجات دهنده‌ ما خواهند بود مسلماً بیشتر به دیگران کمک می‌کردیم. قرآن می‌فرماید: \"أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ کسی که روز رستاخیز و جزا را باور ندارد به یتیم و مسکین کمک نمی‌کند، مردم را تحریک نمی‌کند، خود را وادار نمی‌کند که به بینوایان بخوراند، اطعام طعام کند، به یتیمان سرکشی کند.\"در واقع اگر کسی نسبت به احسان به باور پر رنگی برسد راحت‌تر می‌تواند به دیگران کمک کند و چنین افرادی در جامعه ما زیاد هستند.
رییس پژوهشکده تفسیر اهل بیت درباره اهمیت و ضرورت توزیع صحیح کمک‌های مردمی از سوی مسوولان این امر اظهار کرد: نهادهای اجتماعی موظف هستند به صورت صحیح کمک‌های مردم را به افراد مستند و مستحق برسانند و با اطلاع رسانی به نیکوکاران از چگونگی توزیع این کمک‌ها سبب افزایش اعتماد اجتماعی شوند چرا که عدم اعتماد مردم یکی از موانع کمک افراد به یکدیگر است.
حجت الاسلام و المسلمین مسعودی در ادامه گفت: به صدقه دادن و کمک به دیگران حتی اگر به دست مستحقش نرسد، تأکید بسیار شده است چرا که صدقه ابتدا در دست خدا قرار می‌گیرد سپس به دست مستحق می‌رسد از این رو ما موظف به کمک به دیگران هستیم و مرحله بعدی یعنی شناسایی افراد نیازمند و رساندن این کمک به دست آنان از وظایف سازمان‌های اجتماعی است و این سازمان‌ها باید توجه داشته باشند که ابتدا کمک مردم را به افراد نیازمندی که در نزدیکی خودمان هستند برسانند سپس به دیگر افراد کمک رسانی کنند و یا فعالیت‌های اجتماعی انجام دهند.
استاد دانشگاه علوم حدیث در مورد میزان موفقیت مردم در انجام این وظیفه مسلمانی اظهار کرد: برای بررسی این میزان موفقیت باید آمارهای اجتماعی مفصلی بگیریم از این رو لازم است آماری دقیق از تعداد فقرا و ثروت عمومی به دست آوریم، سپس بررسی کنیم ثروت عمومی چه مقدار درست توزیع شده و آیا به مقداری بوده که همه را از فقر مطلق نجات دهد؛ درصورتی که ثروت عمومی کافی بود و هنوز فقیر مطلق داشتیم این نشان می دهد که دولت، ملت، سخنگویان، خطبا در انجام این وظیفه موفق نبودیم و درست عمل نکردیم.
رییس پژوهشکده تفسیر اهل بیت در پایان خاطرنشان کرد: جامعه ایرانی یک جامعه ثروتمند بالقوه‌ای است و اگر به واقع درست عمل کنیم، حداقل کسی در اجتماع گرسنه نمی ماند. ما مردم مسلمان نیک اندیش و نیک رفتار بسیاری داریم و همه آنان خواستار توزیع درست کمک‌ها و ایجاد اعتماد هستند و باید توجه داشت اعتماد و نحوه مدیریت صحیح کمک‌های مردمی بسیار مهم است و باعث شیوع و گسترش کمک‌ها می‌شود.