بن‏ مايه‏ هاى قرآنى عبد الجليل رازى در «نقض» - صفحه 94

ب. تفاسير اهل سنّت‏

از تفاسير غير شيعى نيز از تفسير ثعلبى در چندين جا ياد كرده و بدان استناد جسته است.۱ در مواردى هم به تفسير محمّد بن جرير طبرى ارجاع داده و در توصيف وى گفته است: «امامى است از ائمّه اصحاب الحديث معتمد و امين، نه خارجى است نه انتقالى».۲ از ظاهر عبارات وى بر مى‏آيد كه به اين دو تفسير، دسترسى داشته است.

نتيجه‏

رازى در تفسير قرآن، مفسّرى مبناگرا، قاعده‏مند و روش‏مند بوده و در كاربست اصول تفسير و علوم قرآن در فهم قرآن، تخصّص و توانايى لازم را داشته است. وى به خوبى از مداليل و مفاهيم قرآن در استدلال‏هاى كلامى و ادله منطقى خود بهره جسته است. شاخصه برجسته مطالب تفسيرى نقض، بهره‏مندى از تأويل و تطبيق آيات در رد و اثبات آموزه‏هاى اعتقادى فريقين است و اين، نشانگر جامعيت و عصرى بودن قرآن در پاسخگويى به نيازهاى فكرى و عملى از منظر رازى است. از لحاظ تاريخى و طبقه‏بندى، مطالب تفسيرى نقض، جزء مكتب تفسير اجتهادى اماميه به شمار مى‏آيد و مبتنى بر همين رويكرد، ديدگاه‏هاى غير اصوليان شيعه در شناحتِ قرآن، اعتبارى ندارد. ديدگاه‏هاى مؤلّفِ بعض فضائح الروافض در تببين نظريه اماميه در تفسير آيات، از نگاه رازى مردود بوده و سخنانى گزاف هستند كه به قصد شبهه‏افكنى عليه شيعه گفته شده‏اند.
با اين حال، رازى به تمامى اشكالات مطرح عليه نظريات تفسيرى اماميه پاسخ گفته است. معددوى از اين اشكالات به اختلاف مبانى شيعى و سنّى در اعتقاد به برخى از آموزه‏هايى چون ضرورت امامت، رجعت و ظهور مهدى عليه السلام بر مى‏گردد و بخش عمده آنها، ناشى از كج‏فهمى مخالفان در تحليل ديدگاه اماميه است.

1.همان، ص‏۲۳۸ و ۷۳.

2.همان، ص‏۱۸۱ و ۲۵۱.

صفحه از 98