فصل سوم: نسخه ها و مجموعه هاى مكتوب على]ع]، مدوّن قرآن

روايات مختلف على بن ابى طالب [ع]، داماد و پسرعموى محمّد[ص] را بانى جمع قرآن مى دانند. بنابر يكى از اين روايات، وى [8] در زمان حيات پيامبر و به دستور او به اين كار اقدام كرده است. همچنين نقل است كه وى قرآن را از روى برگ ها، تكه پارچه هاى ابريشم و اوراقى كه در زير متكاى پيامبر يافته بود گردآورى، و سوگند ياد كرد كه پيش از اتمام اين كار خانه را ترك نكند ^۱ . ديگر روايات زمان اين عمل را اندكى پس از وفات محمّد[ص] و سوگند على[ع] را بهانه اى براى تأخير در بيعت با ابوبكر مى دانند ^۲ . روايتى ديگر مى گويد كه چون على[ع] پس از وفات محمّد[ص] بى ثباتى و تزلزل را مشاهده كرد، تدوين قرآن از روى حافظه را برعهده گرفت و اين كار را در مدت سه روز به پايان برد ^۳ . ابن نديم در الفهرست ادعا مى كند كه يك بار تكه اى از اين نسخه اصلى قرآن على[ع] را ديده است. اين مطالب به هيچ وجه صحيح نمى نمايند. مصادر اين روايات (تفاسير شيعى قرآن و كتب تاريخى سنّى متأثر از شيعه) در معرض شك و ترديدند؛ چه تمام مرويات شيعه از بزرگانشان جانبدارانه است. از نظر محتوايى هم اين دسته روايات مخالف گزارشهاى مسلّم تاريخى اند. نه روايات مربوط به جمع قرآنِ زيد بن ثابت و نه اخبار مرتبط با ديگر تلاشهاى جمع قرآن در دوره پيش از عثمان هيچ يك به اين كار على[ع ]اشاره اى ندارند. اين روايات نيز خود اشاره اى به ماجراى جمع قرآن، نه در دوره خلافت على[ع] و نه پيش از آن ندارند و روشن است كه شيعه هيچ گاه نسخه اى از اين اثر را معرفى نكرده است ^۴ . [9]
بنا به نقل يعقوبى ^۵ ، ترتيب سوره ها در مصحفى كه على[ع] پس از وفات پيامبر گردآورى كرد چنين بوده است:
بخش نخست: بقره 2؛ يوسف 12؛ عنكبوت 29؛ روم 30؛ لقمان 31؛ فصلت 41؛ ذاريات