نقدي بر مقاله«بررسي سند چند حديث مشهور» - صفحه 165

و در روايت آقاى مرعشى قرينه اى بر اين است كه معصوم(ع) به اين دعا امر فرموده، چون ايشان روايت را به اصحاب ائمه اسناد مى دهد، و امر معصوم از مشهور بودن دعا بين اصحاب فهميده مى شود، بلكه اعتقاد به مشهور بودن بين اصحاب عده اى از ائمه هم بعيد نيست. و مشهور بودن دعا در بينشان با اين لفظ خاص، قرينه بر اين است كه آنها آن را از ائمه(ع) گرفته اند. سپس آقاى مرعشى اين حديث موقوف را، سلسله وار، به صورت روايت بيان كرده اند و اين قرينه اى ديگرى است بر اين كه حديث به معصوم(ع) متصل مى شود والا يك نوع تدليس است، كه در حق آقاى مرعشى احتمال داده نمى شود. مخفى نيست كه ايشان، علاوه بر اين كه در اين فن خبره بودند، در قله تقوا و ورع و زهد قرار داشتند. بنابراين، روايت از اقسام مرفوع متصل به معصوم(ع) است.

خلاصه

اگر بخواهم آنچه كه در اين مقاله گذشت، يعنى اشكالات روش نويسنده را خلاصه كنم، در اين موارد خلاصه مى شود.
1. ضعف در روش علمى از جهت استدلال به چيزى كه قاصر از دلالت است، بلكه بر چيزهايى كه گاهى برخلاف مدعى دلالت دارند و گاهى بر عدم تتبع در سخنان علما جهت اطلاع از مبانى و اصطلاحاتشان و عدم دقت در بحث و عدم استيفاى همه احتمالات بعد و نظير آن دلالت دارد.
2. اكتفا كردن بر مجموعه خاصى از مصادر روايى و غفلت از موارد ديگرى كه اگر مورد توجّه واقع مى شود، به چيزى دست مى يافت كه در نتيجه بحث تأثير مى گذاشت.
3. غفلت در فهم عده اى از مفردات و عناوينى كه در مصادر وارد شده است؛ همچون چيزهايى كه منجر به نسبت دادن امور غير صحيح به بعضى و ايراد به چيزهايى كه بر ديگران وارد نبود.

صفحه از 165