عصمت خاتم پيامبران در نگاه برخى از مفسّران، با توجّه به آيه - صفحه 65

پيش از نزول آيه) عمل آنان را ثبت كرده است؛ نه اينكه در آينده ثبت كند. پس آيه به روشنى، بيانگر استمرار كتابت اعمال بندگان است. و در حقيقت، از سنّت حكيمانه خداوند بر ثبت اعمال بندگان حكايت دارد.
از نظر نويسنده دانشمند مناهج البيان، صيغه مضارع (چه همراه با «سين» و چه بدون آن) گاهى بر استمرار دلالت مى‏كند و بيانگر سنّت حكيمانه خداوند است. آيه (سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنْسَى) نيز از سنّت خداوند بر استمرار اِقراء علم بر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و مصون داشتن ايشان از نسيان، خبر مى‏دهد. ۱
آيه بعد نيز بيانگر عدم استقلال پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله در حفظ و فراموش نكردن وحى است؛ آنجا كه خداوند مى‏فرمايد:
(إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ).۲
علّامه طباطبايى در اين‏باره مى‏نويسد:
و قوله (إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ) استثناء مفيد لبقاء القدرة الإلهيّة على إطلاقها. ۳
و فقره (إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ) استثناء است و از آن، بقاى قدرت خداوند بر اطلاقش استفاده مى‏شود.
آيت‏اللَّه ملكى ميانجى از اين آيه استفاده مى‏كند كه اِقراء رسول از سوى خداوند و فراموش نكردن ايشان، با افاضه علم و انزال سكينه الهى بر قلب ايشان صورت مى‏گيرد؛ و آن موهبتى است كه پيامبر به تمليك خداوند، مالك آن مى‏گردد، و خداوند در همان حال، به آن املك است و هرگز از سلطنت خويش منعزل نمى‏گردد. يعنى پيامبر به صورت مستقل از خداوند يا همراه خداوند، مالك علم نمى‏شود؛ بلكه به تمليك خدا مالك مى‏گردد؛ پس چنانچه خداوند اراده كند كه همه علمِ افاضه شده يا قسمتى از آن را بگيرد، بر اين كار تواناست.
پس، از نظر ايشان (إلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ) استثناء از «لاتنسى» است و جهت آن تحفّظ

1.نك: ملكى ميانجى، جزء سى‏ام، ص ۳۸۹-۳۹۰

2.اعلى (۸۷) / ۷

3.طباطبايى، ج ۲۰، ص ۲۶۶

صفحه از 66