الغيبة (للنعماني)

عنوان کتاب : الغيبة (للنعماني)
محقق، مصحح : غفارى، على اكبر
تاریخ وفات : 360 ق‏

معرفى اجمالى‏

« الغيبة للنعمانى»، از ابو عبد الله، محمد بن ابراهيم بن جعفر كاتب نعمانى، مشهور به ابن زينب، از راويان بزرگ شيعه در اوايل قرن چهارم هجرى است.

اين كتاب، به زبان عربى و حاوى رواياتى از ائمه معصومين( ع)، در باره غيبت امام زمان( عج) و خصوصيات آن حضرت و عصر ظهور و ويژگى‏هاى آن دوران مى‏باشد.

مؤلف، در باره انگيزه نگارش اين كتاب، مى‏گويد:« من، در جامعه مى‏ديدم شيعيان و علاقه‏مندان به محمد و آل محمد( ص) به گروه‏هاى مختلفى تقسيم شده‏اند و نسبت به امام زمان و ولى امر و حجت پروردگار خود سرگردان گشته‏اند. پس از بررسى، دليل آن را غيبت آن حضرت يافتم، چنان‏كه رسول خدا و حضرت على و ائمه معصومين نيز به آن اشاره نموده‏اند، لذا به يارى خداوند بر آن شدم تا رواياتى كه مشايخ بزرگ روايى، از امير المؤمنين و ائمه معصومين، در باره غيبت امام عصر( عج) روايت كرده‏اند، جمع‏آورى نمايم.

بسيارى از رواياتى را كه اكنون در اختيار من است، علماى اهل تسنن نيز روايت كرده‏اند، البته روايات آنان در اين باره، بسيار گسترده‏تر از رواياتى است كه اكنون در اختيار من مى‏باشد.»

اين كتاب، در سال ۳۴۲ ق، در اوايل غيبت كبرى، در شهر حلب، به نگارش درآمده است.

اين كتاب، توسط ابو الحسين، محمد بن على شجاعى كاتب، از آغاز تا پايان بر مؤلف آن، محمد بن ابراهيم قرائت شده و مؤلف نيز اجازه روايت آن را به وى داده است.

ديگر روات نيز در نزد شجاعى قرائت مى‏كردند، سپس فرزند او، حسين بن محمد شجاعى، نسخه قرائت شده در نزد مؤلف و ديگر كتاب‏هاى پدرش را در اختيار نجاشى كه از مشايخ بزرگ شيعه است، قرار داده و از اين طريق، كتاب، به دست ما رسيده است.

ساختار

كتاب، داراى ۲۶ باب و شامل ۴۷۸ روايت مى‏باشد.

گزارش محتوا

پاره‏اى از موضوعات كتاب، عبارتند از:

وجوب حفظ اسرار آل محمد، الهى بودن مسئله امامت، تعداد ائمه، كسى كه به دروغ ادعاى امامت كند، روايات در باره غيبت امام زمان، در باره صبر و انتظار فرج، در باره امتحان، صفات امام منتظر، صفات لشكر آن حضرت و...

نسخه ‏شناسى‏

۱. نسخه‏اى در كتاب‏خانه ملك تهران كه تاريخ نگارش آن، ۱۰۷۷ ق، است.

۲. نسخه‏اى در كتاب‏خانه آستان قدس رضوى در مشهد مقدس كه تاريخ نگارش آن، ۷۲۰ ق و به خط حسين بن على بن يحيى مى‏باشد.

اين نسخه، توسط حضرت آية الله شبيرى زنجانى مقابله شده و خط ايشان و هم‏چنين خط محدث نورى، در آخر آن وجود دارد.