محمد بن همام اسكافى/ وفات :سال‏336 هجرى

ولادت‏

ابو على، محمد بن همام بن سهيل اسكافى، از چهره‏هاى درخشان و از بزرگان شيعه و از اصحاب سفراى امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشريف مى‏باشد.

اسكافى در سال ۲۵۸ هجرى در اسكاف به دنيا آمد. اسكاف نام محلى است ميان بصره و كوفه. كوفه و اطراف آن به عنوان سرزمين علاقه‏مندان به اهل بيت رسول خدا صلى الله عليهم اجمعين شناخته مى‏شد.

محمد در خانواده‏اى تازه مسلمان كه اسلام را از شيعيان و علاقه‏مندان به عترت پيامبر صلى الله عليهم پذيرفته بودند، چشم گشود.

او از كودكى با عشق به خاندان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بزرگ شد و همان گونه كه خود بيان مى‏كند:« قبل از آنكه من به دنيا بيايم پدرم نامه‏اى براى امام حسن عسكرى عليه السلام نوشت و از آن حضرت خواست تا دعا بفرمايد كه خداوند فرزند صالحى را به ايشان عطا فرمايد. امام در ذيل نامه نوشتند:قد فعل الله ذلك‏ يعنى خداوند خواسته تو را برآورده فرمود.» و بدين سان اسكافى پا به‏جهان خاكى گذاشت.

سفر به بغداد

شهر بغداد در آن زمان مركز علم و دانش بود و بسيارى از علما و دانشمندان جهان براى فراگيرى علوم به آن شهر مى‏رفتند.

محمد بن همام نيز عزم آن شهر كرد تا هم از علماى بزرگ آن زمان كه در بغداد بسر مى‏بردند استفاده نمايد و هم بهتر بتواند با نايب خاص امام زمان عجل الله تعالى فرجه ارتباط برقرار كند و دستورات آن حضرت را اجرا نمايد.

شخصيت‏

محمد بن همام يكى از شخصيت‏هاى بزرگ شيعه در آن دوران به شمار مى‏آمد و يكى از ياران نزديك نواب خاص امام زمان بود. او گاهى نزد آنان مى‏رفت و آنان نيز سخنان امام زمان يا روايات ديگر ائمه را بر او املا مى‏فرمودند. برخى از دستورات و توقيعات امام زمان از طريق اسكافى به دست ما رسيده است.

صاحب جامع الرواة مى‏گويد:« قبل از وفات محمد بن عثمان، برخى از بزرگان و چهره‏هاى سرشناس شيعه مانند ابو على اسكافى نزد محمد بن عثمان عمرى رفتند تا جانشين خود را معرفى نمايد و او نيز حسين بن روح را از طرف امام زمان به آنان معرفى نمود.»

كلمات بزرگان‏

شيخ طوسى درباره او مى‏گويد:« ابو على محمد بن همام اسكافى شخصيتى جليل القدر و مورد اطمينان است و روايات فراوانى را روايت كرده‏است.» نجاشى نيز چنين مى‏گويد:« محمد بن همام اسكافى شيخ اصحاب ما و از بزرگان قدماى شيعه مى‏باشد. او داراى مقام و منزلتى بزرگ است و احاديث فراوانى را روايت كرده است.»

اساتيد

اسكافى علاوه بر محضر نواب خاص امام زمان مانند عثمان بن سعيد و محمد بن عثمان و حسين بن روح از شخصيت‏هاى فراوان ديگرى نيز روايت نقل مى‏كند كه از آن جمله‏اند: پدرش همام بن سهيل، ابراهيم بن هاشم، جعفر بن محمد حِميَرى، عبد الله بن جعفر حميرى، محمد بن عبد الله حميرى، على بن محمد بن رياح، على بن محمد رازى و شخصيت‏هاى بزرگ ديگر.

شاگردان‏

شخصيت‏هاى فراوانى نيز از او روايت نقل مى‏كنند مانند: احمد بن محمد برقى، جعفر بن محمد بن قولويه، على بن ابراهيم، هارون بن موسى تلعكبرى، ابراهيم بن محمد بن معروف، احمد بن ابراهيم و...

تأليفات‏

۱- كتاب التمحيص كه جزء مصادر بحار الأنوار است و در اين برنامه موجود مى‏باشد.

۲- الأنوار في تاريخ الأئمة عليهم السلام.

- همچنين روايات فراوانى از او در كتاب‏هاى معتبر روايى نقل شده است.

وفات‏

اين عالم بزرگوار شيعه پس از يك عمر با بركت، در سنين نزديك به ۸۰ سالگى و در سال‏۳۳۶ هجرى به سوى معشوق خويش پر كشيد و به سراى باقى شتافت.