الأمالي (للصدوق)

عنوان کتاب : الأمالي (للصدوق)
محقق، مصحح :
تاریخ وفات : 381 ق‏

اين كتاب املاى شيخ صدوق، ابو جعفر، محمد بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى است.

كتاب امالى از جلسه‏هاى متعددى كه شيخ صدوق هفته‏اى دو روز در روزهاى سه شنبه و جمعه از ۱۸ رجب سال ۳۶۷ هجرى تا روز ۱۱ شعبان سال ۳۶۸ هجرى در مشهد مقدس املاء فرموده و شاگردان ايشان نوشته‏اند تشكيل شده است.

فن امالى نويسى‏

در اواخر قرن سوم هجرى شيوه‏اى در ميان دانشمندان اسلامى ظهور كرد كه آن را فن امالى ناميدند. امالى جمع املا است و آن اينگونه است كه يكى از اساتيد و دانشمندان بزرگ در انجمنى، مطالبى را ايراد مى‏كرد و ديگران سخنان او را نوشته و جمع‏آورى مى‏كردند تا به صورت كتابى مى‏شد و آن را امالى مى‏خواندند.

از فقهاى بزرگ شيعه آثار گران بهايى به اين شكل به يادگار مانده كه امالى شيخ صدوق از آن جمله است و اثرى بس نفيس و ارزشمند مى‏باشد.

متن كتاب‏

متن اين كتاب همان متن احاديث است كه با سلسله سند آورده شده. در اين كتاب تبحر شيخ بزرگوار، صدوق در جمع و حفظ احاديث فريقين شيعه و سنى به خوبى آشكار است.

شيخ صدوق از هفتاد و يك استاد شيعه و سنى استفاده حديث كرده و روايات آنها را با سلسله سندها در كتاب خصال خود آورده است.

اين اساتيد در جاى‏جاى كشور اسلامى آن روز، از ما وراء النهر تا بغداد، صاحب سند حديث بوده‏اند كه شيخ صدوق در مسافرتهاى پر مشقت خود با همت خستگى ناپذيرى از محضر آنها استفاده كرده و روايات آنها را جمع نموده است.

موضوع كتاب امالى‏

موضوعات مختلفى در اين كتاب مورد بحث واقع شده كه اكثر آنها جنبه اخلاقى و تاريخى و نقل فضائل خاندان پيامبر اسلام صلى اللّه عليه و آله و سلم را دارند.

اخبار اخلاقى نقل شده توسط غير شيعيان با ملاحظه متن آن، به حكم عقل سليم تأييد مى‏شود و اخبار فضائل خاندان پيامبر عليهم السلام از زبان مخالفان، مقرون به قرينه قطعيه است زيرا روات آنها دليلى براى جعل حديث نداشته‏اند لذا شيخ در اين دو موضوع، اخبار بسيارى از راويان مخالف مذهب نقل كرده است.

ثواب روزه در ماه‏هاى ذى حجه و رجب و شعبان و رمضان و ارزش خواب و رؤياى مؤمن و مقتل امام حسين عليه السلام و مستحبات نماز و احكام و شرايع، از ديگر مباحثى است كه در اين كتاب مطرح شده است.

روايات اين كتاب‏

در برخى از روايات اين كتاب مضامين به ظاهر ضعيف و مورد اعتراض وجود دارد كه در بيان آن مى‏توان گفت: بسيارى از اين روايات متشابه است و حاوى مطالبى نامحسوس و راجع به امور آينده و وقايع آخرت است. همچنانكه در خود آيات قرآن كريم آيات محكم و متشابه وجود دارد و درك مقاصد تفصيلى آنها منظور است نه لفظ آنها و دستور اين است كه آن را به خود ائمه عليهم السلام برگردانيم.

بيان اين گونه روايات گاهى هم براى آزمايش و امتحان مقام ايمان پيروان بوده است.