|
|
پيشگفتار |
|
الحمد للَّه ربّ العالمين و الصلاة و السلام على عبده المصطفى سيّدنا محمّد و آله الطاهرين و خيار صحابته أجمعين.
آنچه پيش روست، هشتمين كتاب از دانشنامه ميزان الحكمه (موسوعة ميزان الحكمة) است كه به صورت مستقل، منتشر مىگردد.
اين كتاب، حاصل تلاشهاى فراوان براى ارائه يك مجموعه منسجم درباره اصلىترين و مهمترين وظيفه دانشمندان و آگاهان دينى، يعنى تبليغِ پيامهاى سازنده الهى و ارزشهاى اسلامى است.
اين كتاب، براى نخستين بار، نصوص اسلامى (متون قرآن و حديث) را در زمينه هنر تبليغ، اهميّت و آداب و آفات آن و مسئوليت مبلّغ، به صورتى نو و موضوعى، در اختيار مبلّغان وپژوهشگران قرار مىدهد.
گفتنى است كه آشنا ساختن همهجانبه مبلّغان اسلامى با هنر تبليغ، نيازمندِ مؤسّسهاى آموزشى ويژه تبليغات است كه اميد داريم «سازمان تبليغات اسلامى» براى تأسيس آن در آيندهاى نزديك، همّت گمارد و اين نوشتار، به بركت سخنان نورانى قرآن و رسول اكرم و اهل بيت(ع)، درآمدى نيكو شود براى انجام اين امر مهم.
در اين جا خلاصهاى از شيوه تدوين اين كتاب را يادآور مىشويم:
1. كوشيدهايم تمام رواياتى را كه مربوط به موضوع «تبليغ» بوده، از منابع روايى شيعه و اهل سنّت، گردآورى كنيم. اين كار، با بهره گرفتن از رايانهو گزينش فراگيرترين و موثّقترين روايات (برگرفته از كهنترين منابع)، انجام گرفته است.
2. كوشيدهايم از تكرار روايات، پرهيز كنيم، مگر در موارد ذيل:
الف) در صورت چند گونه بودن مروىّ عنه (معصومى كه روايت از او نقل شده) در متن روايت، تفاوت آشكارى بوده است.
ب) هنگامى كه در تفاوت ميان واژهها و اصطلاحات، نكته مهمّى وجود داشته است.
ج) هرگاه ميان الفاظ روايات شيعى و اهل سنّت، تفاوت وجود داشته است.
د) هرگاه متن روايت مربوط به دو باب بوده است، البته به شرط آن كه بيشتر از يك سطر نباشد.
3. هرجا رواياتى در بين بوده كه يكى از آنها از رسول خدا و بقيه از ائمه اطهار(ع) نقل شدهاند، روايت پيامبر(ص) را در متن و روايات ساير معصومان(ع) را در پاورقى آوردهايم.
4. پس از ذكر آيات قرآنى هر باب، روايات منقول از معصومان(ع) را به ترتيب از پيامبر اكرم تا امام قائم(عج) آوردهايم، مگر آن جا كه روايتى بهتفسير آيات آن باب پرداخته است كه در اين صورت، بر ساير روايات، مقدّم شده است؛ چنان كه در برخى موارد، تناسب روايتها مقتضى آن بوده كه ترتيب پيشگفته، مراعات نشود.
5. در آغاز روايات، تنها نام معصوم(ع) ياد شده است، مگر در مواردى كه راوى، فعل معصوم را نقل كرده باشد، يا پرسش و پاسخى در بين باشد، يا راوى در متن، سخنى را آورده باشد كه در ضمن گفتار معصوم نگنجد.
6. منابع متعدّد در روايات در پاورقى آمده و طبق ميزان اعتبارشان چيده شدهاند.
7. در جايى كه روايات در منابع اوّليه به طور كامل بوده است، مستقيماً از آنها نقل شدهاند و از بحار الأنوار و كنز العمّال، به عنوان دو منبع گردآورنده روايات، در پايان منابع، ياد شده است.
8. گاه پس از ذكر منابع به ساير منابع، ارجاع داده شده است. اين ارجاعات در صورتى است كه متن روايت ذكر شده، با متن روايتى كه بدان ارجاع داده شده، تفاوت زيادى داشتهاند.
9. اگر ميان بابهاى كتاب، ارتباطى وجود داشته، به آن بابها ارجاع داده شده است.
10. در قسمت «نكته» كه در آخر برخى فصلها و بابها آمده، نگرش جامعى به روايات آن باب انعكاس يافته، و گاه پيچيدگىاى كه در برخى روايات آمده، مشخّص ساخته است.
11. نكتهاى كه از اهمّيت بسزايى برخوردار است، اين است كه كوشيدهايم تا حدّ امكان، از رهگذر تقويت مضمون روايات هر باب با قرائن عقلى و نقلى، نوعى اطمينان به صدور حديث از معصوم را به دست بدهيم.
در پايان، بر خود، لازم مىدانم از تمام برادران بزرگوار «مركز تحقيقات دار الحديث» كه به نوعى در فراهم آمدن اين كتابْ نقش داشتهاند، بويژه فاضل ارجمند جناب آقاى سيد حميد حسينى كه تلاش درخورى مبذول داشته است، سپاسگزارى نمايم. خداوند به آنان در دنيا و آخرت، بهترين پاداش را عنايت فرمايد!
محمّد محمّدى رىشهرى
7 ربيع الأوّل 1420
24 بهمن 1378
